در دنیای مطالعه تابستانی و ادبیات، کتابهای بسیاری درباره ترکیه دیدگاههایی متنوع و جذاب ارائه میکنند. از راهنماهای غیرداستانی سفر گرفته تا داستانهای عاشقانه خیالی، و از مسائل روز گرفته تا ملتها و رویدادهای تاریخی، برای نگهداری همه آنها به یک کتابفروشی کامل نیاز است. ما از میان این آثار، ۸ کتاب محبوب خود درباره ترکیه را انتخاب کردهایم؛ از جمله خاطرات زنی ترک که در برابر جامعه ایستاد، نوشتههای یک سفرنامهنویس که در دهه ۱۹۶۰ به ترکیه سفر کرد و اثر نویسندهای که بهخاطر کتابهایش تا آستانه زندان رفت. این کتابها موضوعات گوناگونی را پوشش میدهند و فکر میکنیم همه مهاجران و گردشگران هم باید آنها را در فهرست مطالعهشان قرار دهند.

«مسیر آیسه» با تمرکز بر داستان واقعی زنی ترک که برای طلاقگرفتن از همسر آزارگرش، هنجارهای اجتماعی را زیر پا گذاشت و مسیر لیکیا را در ساحل منطقه مدیترانه پیمود، احساسات گوناگونی را برمیانگیزد؛ از نگرانی برای امنیت او گرفته تا تحسین استقلال جسورانه و روحیه پایداریاش. این مسیر رسمی پیادهروی که از سوی دولت تعیین شده، از میان ویرانههای باستانی بسیاری از امپراتوری تاریخی لیکیا میگذرد؛ بنابراین بجاست که آتولیا داستان هارپاگوس، سردار ایرانیای را نیز روایت میکند که اطلاعات تاریخی چندانی دربارهاش در دست نیست. بااینحال، تاریخدانان گمان میکنند او حمله به امپراتوری لیکیا را سازماندهی کرد؛ حملهای که به سقوط آن انجامید. این کتاب ترکی برای هر کسی که به تاریخ و فرهنگ ترکیه و داستانهای زندگی شخصی علاقه دارد، لذتبخش خواهد بود.
جک اسکات با روایت ماجراهایی از دوران زندگیاش در شبهجزیره بدروم در ساحل منطقه اژه، در حوزه مهاجران تخصص دارد. نخستین کتاب غیرداستانی و پرفروش او، «پرکینگ د پَنسیز»، موفقیت چشمگیری کسب کرد؛ به همین دلیل در سال ۲۰۱۵ دنباله تازه آن را با عنوان «خیابان ترکیه» منتشر کرد. جک اسکات توانایی فوقالعادهای در نوشتن درباره مهاجران بریتانیایی عجیبوغریب، رویدادهای خندهدار روزمره و مسائل روز دارد؛ از جمله خشونت خانگی و نوسان نرخ ارز که این زوج را وادار کرد به بریتانیا برگردند. در مقدمه کتاب آمده است: «اگر جک و لیام، زوج همجنسگرای اهل لندن، میخواستند از همسایههای فضول دوری کنند، نمیتوانستند جای بدتری از بدروم را انتخاب کنند.» صندلی ساحلیتان را بردارید و آماده سفری پرماجرا در دنیای عشق و وظیفه، شور و خیانت، دلهای شکسته و استخوانهای خردشده، سیاستهای فاسد و طلوع عصری نو از عثمانی شوید.
علاقه ما به کتابهای برجسته، ما را به کتاب «تاریخ مسافرانِ روی صندلی راحتی» رساند. نخستین سفر ریچارد به استانبول ۶۰ سال پیش بود؛ زمانی که این شهر یکی از مراکز حملونقل مسیر هیپیها به شمار میرفت. او در گذر سالها بارها به شهر برگشته و در راهنماهای سفر چاپی خود از این دیدارها نوشته است. این کتاب تجربهها و دیدگاههای شخصی او را با نکتههای تاریخی درباره شهر درهم میآمیزد و تصاویری در ذهن میسازد که خواننده را به مکانهای یادشده میبرد. کتابهای ترکی بسیاری درباره استانبول وجود دارد، اما این اثر انتخابی عالی است که میتوان آن را هم روایتی شخصی دانست و هم راهنمایی ارزشمند. ریچارد مناطق زیادی از استانبول را پوشش میدهد؛ از محلهها گرفته تا دیدنیهای مشهوری مانند کاخ توپکاپی و ایاصوفیه و استانبول آسیایی که بسیار دربارهاش صحبت میشود.
راهنمای کاربردی لونلی پلنت برای هر کسی که قصد سفر به ترکیه را دارد ضروری است و در فهرست کتابهای هر کسی که میخواهد این کشور را بهتر بشناسد نیز جای میگیرد. این کتاب با معرفی کوتاه مکانهای مختلف، اطلاعات مهمی مانند رستورانهای پیشنهادی، هتلهای اقتصادی و جاذبههایی را که نباید از دست داد، ارائه میکند. اگر قصد دارید در مدت اقامت خود در ترکیه فقط از یک مقصد دیدن کنید، از پیشنهادهای فروشگاه لونلی پلنت در وبسایت آن استفاده کنید و هر فصل را بهصورت کتاب الکترونیکی بخرید.
بهترین کتابها همیشه احساسات خواننده را برمیانگیزند و این کتاب که در سال ۲۰۰۴ منتشر شد، زمانی بر سر زبانها افتاد که خوانندگان حدس میزدند داستان آن در روستای متروکه کایاکوی در ساحل مدیترانه ترکیه میگذرد. داستان، آمیزهای جذاب از عشقی اندوهبار، آرمانهای سیاسی و تفاوتهای فرهنگی میان یونانیها و ترکهایی است که در بسیاری از روستاهای ترکیه در کنار هم زندگی میکردند. پیمانی که در پایان جنگ استقلال ترکیه امضا شد، به همزیستی آنها پایان داد. بااینحال، هنوز هم ردپای معماری یونانی در سراسر کشور، از جمله در روستای متروکه کایاکوی، دیده میشود. این رمان با درآمیختن داستانی پرکشش و واقعیتهای تاریخی، خواننده را مشتاق میکند تا درباره تاریخ ترکیه در آستانه قرن بیستم بیشتر بداند. این کتاب از همان نویسندهای است که ماندولین کاپیتان کورلیِ برنده جایزه را نوشته و خواندنش برای هر علاقهمند به ترکیه ضروری است.
الیف شافاک مشهورترین نویسنده زن ترکیه است؛ او جوایز بسیاری برای داستاننویسی برده و فهرست بلندبالایی از کتابهای پرفروش دارد. او رمانهای داستانی بسیاری نوشته که در مکانهای مختلف ترکیه میگذرند، اما بیش از همه بهخاطر پرداختن به مسائل فرهنگی میان جوامع قومی گوناگون ترکیه شناخته میشود. در کتاب پرکشش او با عنوان «ناموس»، داستان در لندن و ترکیه میگذرد و خانوادهای را دنبال میکند که میکوشد با تفاوتهای فرهنگی و رازهایی کنار بیاید که سالها بعد آشکار میشوند. این کتاب ۳۴۲ صفحهای همچنین رابطه مادر و پسر را در فرهنگ ترکیه بررسی میکند؛ فرهنگی که در آن غرور و لجبازی اغلب بر منطق پیشی میگیرند. روزنامه گاردین بریتانیا، الیف را رماننویسی محبوب در ترکیه توصیف میکند که زنان جوان، تحصیلکرده و مستقل دوستش دارند. آنها از تلفیق فمینیسم و تصوف در آثار او، شخصیتهای نامتعارفش و پیچوخمهای هنرمندانه رمانهای عاشقانه حماسیاش لذت میبرند. کتابهای او درباره ترکیه به زبانهای بسیاری ترجمه شدهاند.
هر بار که اورهان پاموک کتابی منتشر میکند، در کتابفروشیهای سراسر کشور شور و هیجان بهپا میشود. مشهورترین نویسنده مرد ترکیه برنده جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۰۶ شده و کتابهای بسیاری منتشر کرده است. بااینهمه، طبیعی است که یکی از پرفروشترین کتابهایش درباره استانبول باشد؛ شهری که در آن بزرگ شد و شاهد دگرگونیاش از مقصدی محروم به بزرگترین شهر ترکیه و قطب گردشگری و تجارت بود. او در این کتاب، خاطرات کودکیاش را با تاریخ محلههای شهر درهم میآمیزد. اورهان پاموک با همکاری آرا گولر، مشهورترین عکاس ترکیه، و استفاده از عکسهای قدیمی سیاهوسفید این شهر که پایتخت هر دو امپراتوری عثمانی و بیزانس بوده، کتاب را به اثری بینقص تبدیل کرده است. در میان بهترین کتابهایی که میتوان خواند، این اثر اورهان پاموک از رمانهایی است که خوانندگان را به وجد میآورد.
لیزا مورو در سیدنیِ استرالیا به دنیا آمد، اما روحیه ماجراجویش او را به سفر با اتواستاپ در کشورهای مختلف اروپا کشاند تا سرانجام جایی را پیدا کرد که بتواند آن را خانه بنامد. او پس از اقامت تنها سهماهه در روستای کوچک گورمه در کاپادوکیه، به استرالیا بازگشت. بااینحال، ندای ترکیه را نمیشد نادیده گرفت و او بعدها در استانبول ساکن شد. لیزا که نسخههای کتابهایش را بهصورت کیندل و چاپی منتشر میکند، در کتاب خاطراتش، «درون و بیرون در استانبول»، فراتر از مکانهای معمول گردشگری میرود و از سفر خود به دل فرهنگ و سنتهای ترکیه مینویسد. اگر سبک نوشتاری او را میپسندید، از دیگر کتابهای لیزا میتوان به «در انتظار شکفتن لالهها: سرگردان در استانبول» و «کاوش در چشماندازهای ترکیه: عبور از مرزهای درونی» اشاره کرد.
کارگزاران نشر همیشه میگویند آثار کلاسیک بهتریناند و یکی از کتابهایی که حتماً باید خواند، کتاب پرفروش مارک تواین با عنوان «بیگناهان در سفر» است. او در سالهای پایانی حکومت امپراتوری عثمانی به این کشور سفر کرد و روایتی جذاب از آنچه در آن زمان قسطنطنیه نام داشت ارائه میدهد. این کتاب را میتوان رایگان دانلود کرد، اما چون یکی از کتابهای محبوب ماست، نسخه جلدسخت آن را ترجیح میدهیم. کتاب در فصلهای گوناگون تنظیم شده است و میتوانید سفرهای واقعی او را در سراسر ترکیه و فراتر از آن دنبال کنید.
همچنین بخوانید
وبلاگهای مهاجران: همه کتابهایی که در بالا درباره ترکیه معرفی کردیم، خواندنیاند؛ اما ما از خواندن نوشتههای وبلاگی مهاجران هم لذت میبریم. از روایتهای جاافتادن در کشور جدید و تفاوتهای فرهنگی گرفته تا سروکلهزدن با کاغذبازیهای اداری، یادگیری زبان و موارد دیگر، این مقاله برای هرکسی که میخواهد بیشتر با این کشور زیبا آشنا شود، خواندنی خواهد بود.
