اولو جامی، مسجدی عظیم و باشکوه، در موقعیتی بسیار ممتاز در خیابان آتاتورک قرار دارد و بیتردید چشمگیرترین مسجد در
بورسا است.
ساخت اولو جامی در سال ۱۵۱۳ به دستور رمضاناوغلو خلیلبیگ آغاز شد. سرانجام پسر او، پیری محمد پاشا، ساخت مسجد را به پایان رساند و مسجد در سال ۱۵۴۱ افتتاح شد. اولو جامی در زلزلهای که در سال ۱۹۹۸ رخ داد، بهشدت آسیب دید و ناچار به تعطیلی شد. پس از شش سال مرمت بهدست اداره کل اوقاف، اولو جامی در سال ۲۰۰۴ بار دیگر درهای خود را گشود.
معماری مسجد آمیزهای از سه سبک مملوکی، سلجوقی و عثمانی است. اولو جامی فضایی به ابعاد ۳۴٫۵ متر در ۳۲٫۵ متر را در بر میگیرد و از دو دروازه بزرگ در سمتهای غربی و شرقی وارد آن میشوند. در کنار فضای اصلی نماز، بخشی از حیاط با سقفی چوبی پوشانده شده و بهعنوان فضایی اضافی برای عبادتکنندگان استفاده میشود. اولو جامی دارای ۲۰ گنبد است و منارهای بسیار بزرگ نمای بیرونی آن را آراسته؛ در فضای داخلی نیز درگاههایی عظیم و ستونهای مربعی متعدد دیده میشوند. ظرافت بینظیر جزئیات، بهویژه در خوشنویسیهای روی دیوارها و نیز در کندهکاری دقیق منبر و صندلی خطیب، چشمگیر است.
مدرسه دینی در شرق مسجد قرار دارد و در اسناد کهن از آن با نام «مدرسه دینی قدیمی» یاد شده است. کتیبهای روشن بر بنای مدرسه، تاریخ ساخت آن را مه ۱۵۴۰ نشان میدهد؛ بااینحال، نام معمار آن مشخص نیست.
در نهایت، این مجموعه آرامگاه رمضاناوغلوها را نیز در خود جای داده است؛ بنایی باشکوه با گنبدی بلند که تابوتهای خلیلبیگ و پسرانش، پیری پاشا، محمدبیگ و مصطفیبیگ، در آن قرار دارند. تابوتها با کاشیهای سده شانزدهم تزیین شدهاند و در بخش جلویی آنها کتیبههایی دیده میشود. ازآنجاکه کتیبهها با کتیبههای مسجد یکساناند، قدمت تابوتها را میتوان پس از مارس ۱۵۵۲ دانست. جز آرامگاه اولو جامی و یشیل توربه (توربه بهمعنای آرامگاه) در بورسا، هیچ آرامگاه دیگری با این سبک کاشیکاری وجود ندارد. این نوع کاشیکاری یادآور شیوه ساخت آرامگاهها در آسیای مرکزی است.
در جنوب مسجد، آرامگاه دیگری نیز بهصورت بنایی مستقل قرار دارد. این بنا شکلی ششضلعی دارد و با گنبدهای بلند پوشیده شده است. روی تابوتهای داخل آرامگاه کتیبهای وجود ندارد و تاریخ ساخت بنا و هویت افرادی که در آن دفن شدهاند، مشخص نیست. بااینحال، چون آرامگاه تنها دو متر با آرامگاه اولو جامی فاصله دارد، باور بر این است که تابوتها به اعضای خاندان رمضاناوغلو تعلق دارند. سبک آرامگاه باروک است و نشان میدهد که در سده هجدهم ساخته شده است.
بازدید از اولو جامی برای هر کسی که به این منطقه سفر میکند، ضروری است؛ زیبایی خیرهکننده این مسجد را باید از نزدیک دید تا باور کرد. معماری آن ساده است، اما زیبایی اصلی در فضای درونی نهفته است؛ بیش از ۱۰۰ اثر خوشنویسی از بیش از ۴۰ استادکار دیده میشود و هیچیک مانند دیگری نیست. احساسی که با ورود به مسجد در وجودتان جاری میشود، وصفناشدنی است و معماری، هنر و ظرافت کارها واقعاً شگفتانگیزند.