افسوس محوطه‌ای باستان‌شناسی و بسیار گسترده در منطقه اژه ترکیه است و یکی از بزرگ‌ترین جاذبه‌های گردشگری این کشور به شمار می‌رود.
افسوس کجاست؟
به‌احتمال زیاد، محل اصلی افسوس در ساحل اژه و درست در کنار دریا ساخته شده بود؛ ساحلی که امروزه حدود ۸ کیلومتر با محوطه باستان‌شناسی کنونی فاصله دارد. این محوطه در نزدیکی شهر سلجوک و حدود یک ساعت رانندگی با بخش جنوبی ازمیر فاصله دارد.
کوش آداسی بزرگ‌ترین شهر نزدیک به افسوس است و حدود ۲۰ کیلومتر با آن فاصله دارد.
تاریخچه افسوس
شهر باستانی یونانی افسوس به‌خاطر معبد آرتمیس شهرت داشت؛ معبدی که در نزدیکی سلجوک قرار دارد و یکی از عجایب هفت‌گانه اصلی جهان شناخته می‌شد. افسوس پس از دوره‌ای از فتح و بازپس‌گیری، در سال ۱۳۳ پیش از میلاد به شهری رومی تبدیل شد.
آگوستوس در سال ۲۷ پیش از میلاد افسوس را پایتخت آسیای صغیر اعلام کرد و همین تصمیم باعث شد جمعیت این شهر بندری به‌شکل چشمگیری افزایش یابد. جشن سالانه آرتمیس به جشنی یک‌ماهه تبدیل شد که در بهار برگزار می‌شد و هزاران نفر را از سراسر امپراتوری به این شهر می‌کشاند.
افسوس همچنین میزبان مهاجران مسیحی یونانی و یهودی بود که سنت پل نیز در میان آن‌ها قرار داشت. گفته می‌شود او حدود سه سال، در دهه ۵۰ میلادی، در افسوس زندگی کرد. افسوس در قرن اول و دوم میلادی به اوج شکوفایی خود رسید و پس از رم، مهم‌ترین شهر امپراتوری روم بود.
با وجود چندین تلاش برای لایروبی و بازسازی، بندر افسوس پیوسته با رسوبات پر شد، باتلاق‌ها شکل گرفتند و بندر سرانجام از میان رفت. در پی این اتفاق، آیین آرتمیس رو به افول گذاشت و از رونق افتاد. افسوس تا حدود سال ۱۸۶۰ به فراموشی سپرده شد؛ تا اینکه باستان‌شناس‌هایی از آلمان، اتریش و بریتانیای کبیر این محوطه را دوباره کشف کردند. با اینکه تا امروز تنها ۱۵٪ از آن از زیر خاک بیرون آورده شده، همچنان بزرگ‌ترین محوطه کاوش‌شده در جهان است. محوطه باستان‌شناسی افسوس یکی از پربازدیدترین محوطه‌هاست؛ نه‌تنها به‌خاطر وضعیت عالی حفاظت از آن، بلکه به‌دلیل شیوه‌ای که بناهای تاریخی در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته‌اند.
در سال ۲۰۱۰، به‌طور میانگین ۱٫۵ میلیون نفر از ویرانه‌های افسوس بازدید کردند و گزارش شد که ۹۰٬۰۰۰ نفر از خانه‌های معبد دیدن کرده‌اند. خانه‌های معبد از نظر دسترسی باستان‌شناسان در سطحی ممتاز قرار دارند. با توجه به فشاری که بازدیدکنندگان بر این ویرانه‌ها وارد می‌کنند، ایجاد تعادل میان گردشگری و پژوهش می‌تواند دشوار باشد.
دسترسی به افسوس
تورهای متعددی از سراسر ترکیه به مقصد افسوس برگزار می‌شود؛ اما اگر در سلجوک اقامت دارید، می‌توانید مسیر ۴ کیلومتری تا افسوس را پیاده طی کنید. هتل‌های نزدیک خدمات رفت‌وآمد ارائه می‌دهند، اما ارزان‌ترین راه، به‌جز پیاده‌روی، استفاده از دولموش است.
تمام محوطه افسوس را فقط می‌توان پیاده دید. مسیرها به‌روشنی مشخص شده‌اند و به‌راحتی می‌توان آن‌ها را دنبال کرد. ویرانه‌ها در دامنه یک تپه قرار دارند و دو نقطه ورود و خروج، حدود ۳ کیلومتر از هم فاصله دارند. بهترین مسیر ورود، از دروازه مگنزیا در بالای محوطه است؛ زیرا مسیر از آنجا سرازیری است و خروج از دروازه بندر انجام می‌شود. می‌توان در مدت دو ساعت، تمام ویرانه‌های افسوس را پیاده بازدید کرد.
دیدنی‌های افسوس
در افسوس دیدنی‌های زیادی وجود دارد، اما حتماً از مکان‌هایی دیدن کنید که این شهر را به شهرت رسانده‌اند. شاید مهم‌ترین آن‌ها معبد آرتمیس باشد؛ یکی از عجایب هفت‌گانه اصلی جهان. کلیسای سنت جان، مکانی است که یوحنای رسول در تپه آیاسولوگ در آن به خاک سپرده شد. مسجد عیسی بیگ که به دست سلجوقیان ساخته شده، بنایی با ساختاری نامتقارن است؛ هرچند دلیل این طراحی تا به امروز مشخص نیست. هفت خفتگان، آرامگاه‌های هفت مردی هستند که در دامنه‌های شمالی کوه پیون گرفتار شدند و دو روایت متفاوت درباره این بنا وجود دارد. بنا بر روایت نخست، پسران برای فرار از آزار و تعقیب در غاری پنهان شدند و همان‌جا گرفتار ماندند. روایت دوم می‌گوید امپراتور روم، دکیوس، آن‌ها را به این غار فرستاد تا بمیرند، چون مسیحی بودند.
در پایان، بازدید از موزه افسوس برای آشنایی با تاریخ این شهر ضروری است. موزه بر اساس موضوع‌های مختلف بخش‌بندی شده و آثار آن بسیار خوب نگهداری شده‌اند.
X