
قصر دولماباهچه در استانبول، هنگام بازدید از بناهای تاریخی عثمانی، اثری منحصربهفرد و شگفتانگیز است. این بنای باشکوه که در پسزمینه تنگه بسفر قرار گرفته، روزهای پایانی امپراتوری عثمانی را به نمایش میگذارد. ابعاد بنا، تزئینات ظریف داخلی و باغهای گستردهاش، در کنار برج ساعت و مسجدی که در نزدیکی آن قرار دارند و همنام قصر هستند، بازتابی از تاریخ پرتلاطم ترکیهاند.
با اینکه قصر دولماباهچه بهاندازه کاخ توپکاپی مشهور در سلطان احمد محبوب نیست، موزه دولماباهچه همچنان جایگاه ویژهای دارد. واژهها بهسختی میتوانند زیبایی آن در کنار تنگه بسفر و شکوه فضای داخلیاش را توصیف کنند. بازدید از این بنای تاریخی استانبول، با پیشینهای غنی از تاریخ و فرهنگ، سفری است که برای تماشای کامل آن حدود سه ساعت زمان لازم دارید؛ البته میتوانید بهراحتی مدت بازدید را بیشتر کنید.
قصر دولماباهچه چندان قدیمی نیست. نخستین بار در سال ۱۸۵۶ و به فرمان سیویکمین سلطان، عبدالمجید اول، از آن یاد شده است. پیش از آن، سلاطین عثمانی از توپکاپی، در شبهجزیره تاریخی فاتح، بهعنوان مرکز اداری خود استفاده میکردند. اما این قصر حدود ۴۰۰ سال قدمت داشت. بهدلیل وسعت زیاد، بنای آن فرسوده شده بود و نگهداریاش دشوار بود. ازاینرو، سلطان عبدالمجید اول دستور ساخت اقامتگاهی تازه را در میانه قرن نوزدهم صادر کرد. درحالیکه ۳۱ سلطان در توپکاپی زندگی کردند، تنها شش سلطان ساکن دولماباهچه شدند؛ زیرا کمتر از صد سال بعد، پس از شکست در جنگ جهانی اول و جنگ استقلال ترکیه، امپراتوری عثمانی رسماً منحل شد.
مجموعه قصر در گسترهای چشمگیر، سبکهای معماری گوناگونی از جمله عثمانی، باروک و نئوکلاسیک را در خود جای داده است. این مجموعه سه طبقه هماندازه دارد که بیش از دویست اتاق و چهل تالار را در بر میگیرند. اسکلهای به طول ششصد متر در امتداد آن کشیده شده و قصر دو دروازه دارد که دروازه خشکیرو با تزئینات پرکار ساخته شده است. باغهایی آراسته و مرتب موزه را احاطه کردهاند و تالار رقص وسیع آن سقفهایی بسیار بلند دارد. سلطان از مهمانان خود در اتاقهای پیرامون تالار پذیرایی میکرد و حرمسرا در بالی قرار داشت که پشت تالار رقص بود.
طراحی مجلل این قصر امپراتوری متعلق به قرن نوزدهم از هر نمونه دیگری باشکوهتر است. همه تزئینات و اثاثیه اصلی آن دستنخورده باقی ماندهاند. دیوارها و سقفها با نقاشیهای گوناگونِ هنرمندان مشهور آراسته شدهاند و پلکانی کریستالی به طبقات بالا میرسد. همه اثاثیه و تالارها در طیفهایی از یک رنگ هستند و قالیها و فرشهای گرانقیمت ترکی روی کفهای چوبی قرار گرفتهاند.
جالبترین نکته این است که با وجود آنکه دولماباهچه بزرگترین و گرانترین قصر عثمانی ساختهشده بود، امپراتوری در زمان ساخت آن فقیر و ورشکسته بود. این قصر باشکوه تلاشی بود برای رقابت با عظمت و شکوه اقامتگاههای سلطنتی به سبک اروپایی؛ کاری که قصر پیشین توپکاپی بهدلیل معماری منسوخ خود از انجامش برنمیآمد. هزینه ساخت آن ۵ میلیون لیر طلا بود؛ مبلغی سرسامآور که امروز برابر با ۲ میلیارد دلار است.
بهطور سنتی، در تمام اقامتگاههای عثمانی دو بخش وجود داشت: یکی مخصوص مردان و دیگری مخصوص زنان. بخش سلاملیکِ دولماباهچه که بهعنوان بال جنوبی شناخته میشود، تالار تشریفات بزرگی را در خود جای داده است. در تالار رقصی که چشماندازی به تنگه بسفر در استانبول دارد، چلچراغی از کریستال بوهمی آویخته شده که ملکه ویکتوریا آن را هدیه داده است؛ این چلچراغ از چهار تن و نیم کریستال ساخته شده است. نوازندگان ارکستر در بخش بالایی تالار رقص مینشستند و سامانهای زیرزمینی، که بعدها با گرمایش مرکزی جایگزین شد، اتاقها را گرم میکرد. روبهروی سلاملیک، محوطه زیبای قصر قرار دارد.
بخش حرمسرا که پشت سلاملیک اصلی قرار دارد، شامل هشت اتاق خصوصی است که هرکدام حمام دارند. همسران، مادر و کنیزان سلطان در این بخش زندگی میکردند. نکته مهم این است که اتاق مصطفی کمال آتاتورک نیز در این بخش قرار دارد. مصطفی کمال آتاتورک بنیانگذار جمهوری ترکیه بود. او پس از رهبری و پیروزی در جنگ استقلال ترکیه به قدرت رسید. پس از برچیدهشدن سلطنت و امپراتوری عثمانی، آتاتورک هنگام سفرهای کاریاش به استانبول در دولماباهچه اقامت میکرد. او در سال ۱۹۳۸ در یکی از اتاقهای قصر درگذشت. این اتاق برای بازدید عموم باز است و ساعت آن روی زمان درگذشت آتاتورک تنظیم شده است. پیش از آنکه دولت پیکر او را به آنکارا منتقل کند، پیکرش در اینجا به نمایش گذاشته شد تا مردم آخرین ادای احترام را به او داشته باشند و درباره دستاوردهای زندگیاش بیندیشند.
برج ساعت دولماباهچه درست بیرون از ورودی اصلی قرار دارد. این برج تا ۳۰ سال بعد ساخته نشد و ساخت آن به دستور سلطان عبدالحمید دوم عثمانی انجام گرفت. معماران آن از خانواده بالیان بودند که پنج نسل معماران رسمی دربار بودند. خود ساعت از فرانسه آورده شد. مسجد نیز که همزمان ساخته شد، به پنجرههای بزرگش شهرت دارد که نور طبیعی فراوانی را به داخل راه میدهند.
بله، دیدن آن ارزش دارد؛ بهویژه اگر از توپکاپی هم بازدید کردهاید، زیرا هر دو نشان میدهند امپراتوری عثمانی در دوران نزدیک به ۵۰۰ ساله حکومت خود تا قرن بیستم چه تغییرات بزرگی را تجربه کرد. این جاذبه با وسایل حملونقل عمومی فقط ۱۵ دقیقه با میدان تکسیم فاصله دارد و بازدید از آن تنها سه ساعت زمان میبرد. موزه قصر نیز نقطه عطفی در تاریخ ترکیه به شمار میرود.
هیچکدام بهتر نیستند و بهنظر ما قابلمقایسه هم نیستند. توپکاپی آغاز حکومت عثمانی در قسطنطنیه را نشان میدهد، درحالیکه دولماباهچه، بزرگترین قصر، پایان حکومت عثمانی و امپراتوری را به تصویر میکشد. هر دو بازتاب دورههایی متفاوت در تاریخ پربار این سرزمین و دگرگونی زندگی خصوصی سلاطین هستند. بااینحال، اگر وقت محدودی دارید و ناچارید یکی را انتخاب کنید، به توپکاپی بروید؛ چون در نزدیکی ایاصوفیه، آبانبار باسیلیکا و مسجد آبی هم قرار دارد که از مشهورترین جاذبههای گردشگری استانبول هستند.
مانند بسیاری از جاذبههای تاریخی دیگر، عکاسی و فیلمبرداری در بخشهای سلاملیک و حرمسرا ممنوع است، اما در باغها اجازه دارد. پوشش خاصی الزامی نیست، اما لطفاً به این بنای تاریخی احترام بگذارید.
برای بازدید میتوانید راهنمای صوتی را از باجه بلیت تهیه کنید؛ این راهنما کمک زیادی میکند. هنگام خرید بلیت نیز میتوانید با گذاشتن مدرک شناساییتان در ورودی، راهنمای صوتی را دریافت کنید. در غیر این صورت، الزام همراهی با راهنمای تور در دولماباهچه برداشته شده است. اگر راهنما میخواهید، آژانسهای زیادی گشتوگذارهایی به مقصد همه مکانهای مهم استانبول، همراه با راهنمای متخصص، برگزار میکنند.
دولماباهچه در منطقه بشیکتاش و در کرانههای تنگه بسفر قرار دارد. از اینجا تا منطقه اورتاکوی، که مسجد معروفی به همین نام و با چشماندازی رو به تنگه بسفر دارد، فاصله کمی است. اگر میخواهید در میان بازدید از جاذبههای گردشگری محبوب کمی تنوع ایجاد کنید، برای خرید به مرکز زورلو بروید. پارک ییلدیز نیز مکانی عالی است و انگار از زندگی روزمره بسیار دور است. (درباره بشیکتاش بیشتر بدانید.)
(مقاله کامل را بخوانید.) کاخ بیلربیی در بخش آسیایی استانبول و در امتداد تنگه بسفر قرار دارد. این کاخ در دوران سلطنت سلطان عبدالعزیز بهعنوان اقامتگاه تابستانی ساخته شد. عناصر طراحی عثمانی و غربی در آن، از جمله فوارههای مرمرین، تزئینات خاتمکاری با صدف مروارید و اثاثیه مجلل، چشمگیر هستند. در باغها نیز عمارتها و حوضهایی دیده میشود. کاخ بیلربیی اغلب میزبان مقامات خارجی بود و مهماننوازی و ظرافت فرهنگی امپراتوری را به نمایش میگذاشت.
برخلاف کاخهای پیشین، کاخ ییلدیز مجموعهای خودکفا با امکانات مسکونی، اداری و تفریحی بود و ساختمانهای متعددی، از جمله عمارت مالتا، عمارت شاله و تئاتر را در بر میگرفت. عمارت شاله، بهویژه، با سقفهای نقاشیشده با دست و کفپوش پارکت، هنر و مهارت چشمگیری را به نمایش میگذارد. کاخ ییلدیز، در کنار قصر دولماباهچه در استانبول، بازتابی از واپسین دوره عثمانی است.

تا زمانی که هنوز امکانپذیر است، آن را تضمین کنید.
به تابعیت علاقهای ندارید؟ اقامت از ۱۵۰ هزار دلار · معافیت کامل مالیاتی بر درآمد خارجی
اکنون اقدام کنید