By:
Nezir Can
ضربالمثلها و گفتههای ترکی راهی عالی برای آشنایی با فرهنگ، خرد و تاریخ این کشور هستند. ضربالمثل، گفتهای سنتی، کوتاه و شناختهشده است که پندی میدهد، حقیقتی کلی را بیان میکند یا دانشی کاربردی را به اشتراک میگذارد. مردم این گفتهها را نسلبهنسل منتقل میکنند و با بهکارگیری تصویرسازی زنده، استعاره یا قافیه، بهخاطرسپردن پندهایشان را آسانتر میکنند.
زبان ترکی (Türkçe) گنجینهای غنی از آتا سوزو (ضربالمثل؛ بهمعنای «سخنان نیاکان») و اصطلاحات کنایهآمیز است که جمهوری ترکیه، ریشههای عثمانی آن و فرهنگ ماندگار ترکیه را به تصویر میکشند. این عبارتها در مسیر یادگیری هر زبانی، به تقویت مهارتهای ارتباطی کمک میکنند.
چه صحبت از پول باشد، چه امید یا شیوه زندگی مردم ترکیه، یادگیری چند مورد از این گفتهها به شما کمک میکند زبان و مردم این کشور را بهتر بشناسید. از نقلقولهایی درباره سنتها گرفته تا فهرستی از نکتههای فرهنگی، در ادامه گزیدهای از نقلقولهای محبوب ترکی ما را میخوانید.

معادل انگلیسی: دوست واقعی در روزهای سخت به یاری میآید. در فرهنگ ترکی، دوستی واقعی با وفاداری در دشواریها سنجیده میشود، نه در روزگار خوشی.
معادل انگلیسی: درختان تنومند از دانههای کوچک میرویند. بنابراین، کارهای کوچک و پیوسته یا پساندازهای اندک، با گذشت زمان به چیزی بزرگ تبدیل میشوند.
معادل انگلیسی: با همکاری، کارها آسانتر میشوند. همکاری و کار گروهی به انجام کارهایی میانجامد که یک نفر بهتنهایی از پسشان برنمیآید. این ضربالمثل بر ارزش همکاری و همبستگی اجتماعی تأکید میکند. چه در زندگی سنتی روستا و چه در جامعه مدرن، کار گروهی راه موفقیت را هموار میکند.
معادل انگلیسی: بهاندازه دخلت خرج کن؛ وگرنه، متناسب با توان مالیات زندگی کن.
معادل انگلیسی: آدمها را از محیط زندگیشان بشناس. پاکیزگی و نظم، بازتاب شخصیت انسان است.
معادل انگلیسی: با عسل مگسهای بیشتری میتوان گرفت تا با سرکه. سخن نرم دلهای سخت را به دست میآورد.
معادل انگلیسی: دو فکر بهتر از یکی است.
معادل انگلیسی: نمیتوان از پیامدهای کارهای خود گریخت؛ هرچه کنی، به خودت بازمیگردد.
معادل انگلیسی: آدم از همنشینانش تأثیر میگیرد؛ کبوتر با کبوتر، باز با باز.
معادل انگلیسی: نور آفتاب بهترین داروست.
معادل انگلیسی: هرکه باد بکارد، طوفان درو میکند.

برای تشکر از کسی گفته میشود که غذا پخته، چای دم کرده یا چیزی را با دست ساخته است.
وقتی خبر خوبی میرسد یا عزیزی بهسلامت بازمیگردد، برای تبریک گفتن به او گفته میشود.
یعنی محبوبیت خود را از دست دادن یا جای خود را به فرد یا چیزی تازهتر دادن. ریشه تاریخی این اصطلاح به کنترل کیفیت کفاشان عثمانی نسبت داده میشود.
یعنی از چیزی بیاندازه خوشحال بودن.
وقتی کسی قدر چیزی نفیس یا باکیفیت را نمیداند، از این عبارت استفاده میشود («انداختن مروارید پیش خوک»).
یعنی از کاه کوه ساختن یا مشکلی کوچک را بزرگ جلوه دادن.
هنگام تعریف از کسی، فرزندش یا چیزی زیبا گفته میشود تا از بدشانسی یا حسادت در امان بماند. این عبارت اغلب همراه با nazar boncuğu (مهره شیشهای آبیِ چشمزخم) به کار میرود. تلفظ: نازار دِیمِسین
معادل «نوش جان» است و پیش از غذا یا نوشیدنی، هنگام خوردن یا بلافاصله پس از آن گفته میشود.
برای آرزوی بهبودی سریع به فردی بیمار یا کسی که دچار تصادف یا هر وضعیت ناخوشایند دیگری شده است، گفته میشود.
هممعنای عبارت «بزن به تخته» است. پس از اتفاقی مثبت گفته میشود تا از بدشانسی جلوگیری کند.
یعنی گپ زدن یا صحبت درباره موضوعات پیشپاافتاده و سبک.
یعنی عقل از سر دادن، دیوانه شدن یا بهشدت مضطرب و درمانده شدن.
عبارتی بسیار رایج برای گفتنِ «نگران نباش» است.
یعنی «تولدت مبارک»؛ عبارتی گرمتر و صمیمانهتر.

تلفظ: گوزومون ایلک آغریسی – «اولین درد چشمم»؛ عبارتی محبتآمیز برای اشاره به عشق اول یا نخستین فرزند.
تلفظ: شِیتان تویی وار – «پر شیطان را دارد»؛ برای توصیف فردی با جذابیتی طبیعی و مقاومتناپذیر به کار میرود.
- سلام: Merhaba (مِرحَبا).
- صبح بخیر: Günaydın (گونایدین).
- عصر بخیر: İyi Akşamlar (ای آکشاملار).
- حالتان چطور است؟ Nasılsınız? (ناسیلسینیز).

پاسخ: «Çok çok» یعنی «خیلی، خیلی» یا «بسیار زیاد». در زبان ترکی، تکرار یک واژه بر معنای آن تأکید میکند؛ بنابراین، هرچند çok یعنی «خیلی» یا «زیاد»، çok çok یعنی «واقعاً خیلی زیاد» یا «فراوان».
پاسخ: بیشک، عبارت همهکاره Kolay gelsin است (بهمعنای تحتاللفظی: «امیدوارم کارت آسان پیش برود»). این عبارت معادل مستقیمی در انگلیسی ندارد؛ اما وقتی میخواهید برای انجام کاری آرزوی آسانی کنید، آن را به کار ببرید. این عبارت را به مغازهداران، فروشندگان خیابانی، همکاران، کارکنان خدماتی یا هرکسی که مشغول کار است بگویید تا از همان ابتدا رابطهای صمیمانه برقرار کنید.
ما Property Turkeyهستیم و به این کشوری علاقهمندیم که مردم از سراسر جهان برای تجربهاش به آن سفر میکنند. وقتی مشغول فروش خانهنیستیم، دانش محلی و منطقهای خود را در این وبلاگ به اشتراک میگذاریم تا همه بتوانند از گوشهوکنار خانهشان ترکیه را تجربه کنند. برای آشنایی بیشتر با این کشور، وبلاگ ما را بخوانید تا درباره مکانها، سنتها و ضربالمثلها و گفتههای رایج ترکی بیشتر بدانید.
