By:
Nezir Can
صنعت سفر و گردشگری در بیست سال گذشته دگرگونیهای چشمگیری را تجربه کرده است. امروزه با وجود حوزههای تخصصی متنوعی که برای سلیقههای گوناگون شکل گرفتهاند، بهسختی میتوان هتل، مقصد یا جاذبهای پیدا کرد که با نیازها و خواستههای شما سازگار نباشد.
یکی از حوزههایی که در ده سال گذشته بهسرعت رشد کرده، گردشگری حلال است. طبق گزارش مسترکارت در سال ۲۰۱۶، بازار سفر مسلمانان بهسرعت در حال رشد است و تا سال ۲۰۲۰، بیش از ۱۶۸ میلیون مسلمان برای تعطیلات به خارج از کشور سفر خواهند کرد. کارشناسان و فعالان این صنعت میگویند افزایش درآمد خانوادههای مسلمان طبقه متوسط به رشد بازار سفر حلال کمک کرده است، زیرا این خانوادهها اکنون بیش از هر زمان دیگری توانایی هزینهکرد دارند.
در کنار مالزی، ترکیه یکی از ستارههای رو به رشد تعطیلات حلال است؛ موضوعی که با توجه به پیشینه سکولار این کشور و شهرت دیرینهاش بهعنوان مقصد ساحلی اروپاییها، شاید برای بعضیها تعجبآور باشد. بااینحال، نتایج چندان دور از انتظار نیست؛ زیرا ترکیه در سال ۲۰۱۴ ششمین مقصد پربازدید جهان بود.
ترکها در مهماننوازی خبرهاند، چون این ویژگی در فرهنگشان ریشه دارد و برآوردهکردن نیازها و خواستههای هر نوع مسافری برایشان امری طبیعی است. برنامه چشمانداز گردشگری ۲۰۲۳ این کشور نیز بر انواع سفر و همه ملیتها تمرکز دارد؛ بنابراین، تنوع است که ترکیه را در عرصه گردشگری به موفقیت بینالمللی میرساند.
موقعیت جغرافیایی ترکیه نیز یک مزیت بهشمار میرود، زیرا این کشور به بسیاری از کشورهای خاورمیانه نزدیک است. درحالیکه بارها در تفرجگاههای ساحلی منطقه مدیترانه و منطقه اژه امری رایج هستند، فضای شمالشرقی کشور بیشتر رنگوبوی فرهنگی دارد و با خواستههای مسافران حلال هماهنگتر است.

حلال به آنچه در اسلام مجاز است گفته میشود و نقطه مقابل مستقیم حرام، بهمعنای ممنوع، است. بنابراین، در حوزه سفر و گردشگری، گردشگری حلال بر اساس این باورها به مسلمانان خدمات ارائه میدهد.
یک مسلمان میتواند هر جا که سفر میکند، اصول سفر حلال را رعایت کند. بااینحال، این حوزه گسترش یافته تا فضایی یکدست برای افرادی با باورها و علایق مشابه فراهم کند. همانطور که علاقهمندان به گردشگری سلامت به امکانات اسپا نیاز دارند و کسانی که به ورزشهای ماجراجویانه میپردازند به هیجان و فعالیت علاقهمندند، مسافر حلال هم نمیخواهد برای یافتن تعطیلات ایدهآل خود جستوجوی زیادی کند.

طبق گزارشی از شعبه آنکارای کمیته دائمی همکاریهای اقتصادی و تجاری سازمان همکاری اسلامی (COMCEC)، در سال ۲۰۱۵، ترکیه ۱۴۰ هتل تخصصی و مختلط حلال داشت.
منظور از هتل مختلط، هتلی بود که خدمات حلال را بنا به درخواست ارائه میکرد؛ درحالیکه هتل تخصصی صرفاً پذیرای گردشگران حلال بود و باید موارد زیر را رعایت میکرد:
- فقط غذا و نوشیدنی حلال، از جمله ممنوعیت گوشت خوک و الکل
- فضاهای عمومی ویژه بانوان، از جمله استخرها، سواحل، مراکز اسپا و سالنهای ورزشی
- یک نسخه قرآن در هر اتاق
- فضاهای پاکیزه برای نماز
بااینحال، دولت ترکیه قصد دارد مفهوم حلال را فراتر ببرد. در حال حاضر، در ترکیه نهاد اعتباردهی حلالی وجود ندارد که به خریداران و گردشگران اطمینان خاطر بدهد. در اکتبر ۲۰۱۷، دولت اعلام کرد که چنین نهادی تأسیس خواهد کرد تا مجموعهها و تولیدکنندگان مواد غذایی بتوانند درخواست بدهند، مورد ارزیابی قرار بگیرند و گواهی رعایت الزامات حلال دریافت کنند.
تا زمان تأسیس چنین نهادی که همه جنبههای زندگی روزمره، از جمله هتلها، را پوشش دهد، گردشگران حلال در ترکیه باید برای اطمینان از حلالبودن محل اقامتشان به توصیههای دیگران و نقدهای هتلها تکیه کنند.
بیشتر جاذبههایی که در استانبول باید دید، در منطقه سلطاناحمد قرار دارند؛ جایی که هتل اجوا بهخاطر رعایت اصول حلال، بازخوردهای بسیار مثبتی دریافت کرده است. تمام غذاهایی که در هتل سرو میشوند حلال هستند، مصرف الکل ممنوع است و مرکز اسپا نیز برای بانوان حریم خصوصی ۱۰۰٪ را تضمین میکند. اتاقهای خانوادگی، اتاقهای دوقلو و سوئیتهای گوشهای در دسترساند و برای دیدن بناهای مهمی مانند مسجد آبی، ایاصوفیه و کاخ توپکاپی نیازی نیست راه زیادی بروید.

هتل غار SOS در منطقه گورمه کاپادوکیا میگوید نخستین هتل بوتیک غار با خدمات حلال در این منطقه است. زوجها هنگام پذیرش باید سند ازدواج خود را ارائه کنند. انواع اتاقها، از گزینههای اقتصادی و خانوادگی گرفته تا سوئیتهای ماهعسل، در دسترس هستند.
کاپادوکیا در منطقه آناتولی مرکزی ترکیه قرار دارد؛ بنابراین ساحلی در آن وجود ندارد و متأسفانه هتل هم استخر یا مرکز اسپا ندارد. بااینحال، فضای مخصوص نماز، غذای حلال و ممنوعیت مصرف الکل از امکانات این هتل هستند.

هر مسافر مسلمانی که بهدنبال تعطیلات ساحلی در ترکیه است، بهتر است منطقه آنتالیا را در نظر بگیرد. این منطقه بهعنوان دومین مقصد گردشگری پربازدید، گستردهترین مجموعه هتلهای حلال را نیز در میان تفرجگاههای ساحلی سیده، آلانیا، مرکز شهر آنتالیا، بلک و کمر دارد. The Modern Saraylar یکی از نمونههای این هتلهاست.
این هتل خانوادگی از پذیرش رزرو مردان مجرد یا گروههای مردانه خودداری میکند. در مرکز اسپا، استخرهای سرپوشیده و روباز و همچنین ساحل، حریم خصوصی ۱۰۰٪ برای بانوان فراهم شده است. گزینههای غذای حلال شامل بوفه، رستوران آلاکارته، اسنکبار و سرویس اتاق هستند. امکانات نماز و وضو نیز در هتل وجود دارد.

همانطور که پیشتر اشاره شد، اروپاییها معمولاً تفرجگاههای ساحلی منطقه اژه و منطقه مدیترانه را ترجیح میدهند؛ اما منطقه دریای سیاه ترکیه در میان مسافران مسلمان محبوبیت بیشتری پیدا کرده است. برخی از این مسافران حتی برای خرید ملک در یالووا و خرید املاک در ترابزون اقدام کردهاند.
مسافران مسلمان در شمالشرق ترکیه گزینههای متنوعی از هتلهای حلال پیدا میکنند؛ منطقهای با چشماندازهای تماشایی مانند اوزونگول و فلات آیدر. این منطقه درونسرزمینی ساحل ندارد و استخرهای شنا نیز در آن کمیاباند؛ اما شمالشرق ترکیه مقصدی مناسب برای گشتوگذار در طبیعت و دیدن گونههای منحصربهفرد گیاهی و جانوری است که در هیچ جای دیگر دنیا یافت نمیشوند.
یکی از دلایل محبوبیت روزافزون شمالشرق ترکیه در میان مردم خاورمیانه، شباهت فرهنگی، مذهبی و سنتی و نیز سبک زندگی محافظهکارانه در این منطقه است؛ بنابراین مسافران مسلمان بیتردید در آن احساس راحتی میکنند.
