By:
Nezir Can
ترکیه بهعنوان یکی از مهمترین پهنههای خشکی جهان، جذابیتی انکارناپذیر دارد که شرق و غرب را مجذوب خود میکند. تنوع فرهنگی و سنتها، در کنار صدها ساحل دارای پرچم آبی و چشماندازهای دیدنی، ترکیه را به مقصدی ایدهآل برای تعطیلات تبدیل کرده است.
این کشور همچنین تاریخ پرفرازونشیب و رنگارنگی دارد و مهماننوازی مردم ترکیه باعث میشود بازدیدکنندگان هر سال دوباره به اینجا برگردند. چه برای نخستین بار به ترکیه سفر میکنید و چه قبلاً اینجا بودهاید، بعضی از مکانهای این کشور را باید دید؛ چه بهخاطر زیباییشان و چه بهدلیل اهمیت تاریخیشان.
صومعه سوملا مشرف به دره دیدنی آلتیندره قرار دارد؛ درهای با کوههای بلند، جنگلهای انبوه و جویبارهای روان. این صومعه بیش از ۱۶۰۰ سال قدمت دارد و جاذبهای محبوب برای گردشگران است. سوملا بهدلیل اهمیت فرهنگی و مذهبیاش مورد احترام است و موقعیت شگفتانگیزش نیز بر جذابیت آن میافزاید: صومعه در دل صخرهای به ارتفاع ۱۲۰۰ متر جای گرفته است.
برای رسیدن به ورودی، ابتدا باید از جادهای پرشیب در میان جنگلهای اطراف گذشت و سپس از پلکانی سنگی و طولانی بالا رفت. با وجود نفسنفسزدن و گاهی خستگی مفرط، بیشتر بازدیدکنندگان معتقدند ارزش دارد این مسیر را طی کنند تا به داخل این بنای باستانی مسیحی برسند؛ بنایی که در کشوری قرار دارد که اکثریت شهروندانش مسلمان هستند.
طبق افسانهها، صومعه ارتدوکس یونانی در این مکان ساخته شد، زیرا دو راهب مجسمهای از مریم مقدس سیاهچهره را در غاری نزدیک پیدا کردند و آن را نشانهای از سوی خدا دانستند. هر سال در ۱۵ آگوست، صومعه به روی عموم بسته میشود و مراسم عشای ربانی ارتدوکس با ظرفیت پذیرش تنها ۵۰۰ نفر برگزار میشود.

در کنار نمازخانهها، بخشهایی از محل زندگی اصلی صومعه نیز برای بازدید عموم باز است؛ از جمله آشپزخانهها، محلهای خواب، اتاقهای مطالعه، کتابخانه و اتاقی برای مهمانان که پیشتر مسافرانِ در حال عبور شب را در آن میگذراندند.
اما اتاقی که بیش از همه تحسین بازدیدکنندگان را برمیانگیزد، کلیسای صخرهای است؛ جایی که نقاشیهای دیواری آن در سه دوره مختلف خلق شدهاند و صحنههایی از مریم و عیسی را به تصویر میکشند. متأسفانه برخی از نقاشیها بر اثر نوشتههای یادگاری بهشدت آسیب دیدهاند و طی دههها، سربازان و بازدیدکنندگان بخشهایی از آنها را جدا کردهاند؛ زیرا از اهمیت حفظ تاریخ این سرزمین آگاهی نداشتهاند.
در سال ۲۰۰۰، دولت ترکیه نگهداری از این محوطه تاریخی را بر عهده گرفت. این مکان همچنین در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار گرفته است.
این محوطه تاریخی در استان دنیزلی، در جنوبغربی ترکیه، مقصدی محبوب برای گشتوگذار از تمام اقامتگاههای تفریحی اطراف در سواحل منطقه اژه و منطقه مدیترانه است.
پاموک کاله در زبان ترکی بهمعنای «قلعه پنبهای» است؛ نامی که بهخوبی ظاهر این مکان را توصیف میکند، گویی پوشیده از برف است یا لایهای از پنبه درخشان آن را دربر گرفته است. گفته میشود اگر در زمان مناسبِ سال از این مکان دیدن کنید، هنگام طلوع خورشید با درخششی صورتیرنگ روبهرو خواهید شد.
پاموک کاله که بر اثر زلزلهای در قرن ۲ پیش از میلاد شکل گرفت، با چشمههای آب گرم طبیعی پوشیده شده است که از دامنه سرازیر میشوند. این آبها رسوباتی از کلسیم و منیزیم بر جای گذاشتند که در نهایت بلوری شدند. امروزه پاموک کاله و ویرانههای نزدیک آن در هیراپولیس در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارند.

کاپادوکیه بهخاطر شهرهای زیرزمینیاش شهرت دارد؛ شهرهایی که برای محافظت از ساکنان در برابر مهاجمان ساخته شده بودند. کانالهای تهویه از عمیقترین بخش غارها تا سطح زمین امتداد دارند و درهای بزرگ بتنی را میشد جابهجا کرد تا راهروها را ببندند و ساکنان را از هجوم دشمن در امان نگه دارند. دو شهر زیرزمینی پربازدیدتر، درینکویو و کایماکلی هستند.
درینکویو: این شهر بزرگترین شهر زیرزمینی کاپادوکیه است و تا عمق ۱۸ طبقه امتداد دارد. درینکویو همه امکانات لازم، از جمله آب آشامیدنی، آشپزخانه، کلیسا، محل نگهداری دام و حتی اتاقی برای قرار دادن مردگان را در خود جای میداد. این شهر ظرفیت سکونت حداکثر ۲۰٬۰۰۰ نفر را داشت.
کایماکلی: شهر زیرزمینی کایماکلی که در سال ۱۹۶۴ به روی عموم گشوده شد، شبکهای چشمگیر از گذرگاههای کوتاه، باریک و شیبدار دارد که به محلهای زندگی، کلیساها و انبارها راه میبرند. این شهر زیرزمینی ۸ طبقه دارد و گذرگاههای باریک و شیبدار آن برای بازدیدکنندگانی که دچار تنگناهراسی هستند مناسب نیست.

حران بهخاطر خانههای کندویی معروفش شهرت دارد؛ خانههایی ساختهشده از سنگ و گل که ظاهری به رنگ شن دارند. طراحی ویژه این خانهها باعث میشود در تابستان خنک و در زمستان گرم بمانند.
همه اتاقها گنبدهای کندویی دارند و به هم متصلاند تا خانهای بزرگ را در اطراف یک حیاط شکل دهند. این روستا در گذشته با دیوارهایی محصور شده بود و دو دروازه ورودی داشت، اما امروزه تنها بقایای یکی از آنها دیده میشود.
در داخل خانهها، بازدیدکنندگان میتوانند وسایل و تزئینات سنتیای را ببینند که مردم محلی طی قرنها از آنها استفاده کردهاند. بازدید از حران فرصتی ایدهآل برای آشنایی با فرهنگ و زندگی مردم کرد در جنوبشرق ترکیه است؛ دور از مناطق گردشگری غرب این کشور.

ایاصوفیه بنایی باشکوه و از نظر معماری بسیار زیباست و یکی از بهترین نمونههای باقیمانده از معماری بیزانسی و عثمانی بهشمار میرود. ایاصوفیه که به سازه گنبدی بزرگش شهرت دارد و گفته میشود زمانی بزرگترین گنبد جهان بوده، هم از سوی جهان مسیحیت و هم جهان اسلام یکی از بزرگترین عبادتگاهها شناخته شده است.
ایاصوفیه در قرن ۶ (۵۳۲–۵۳۷) بهعنوان کلیسا در شهر قدیمی قسطنطنیه (استانبول امروزی در ترکیه) ساخته شد. هنگامی که استانبول در سال ۱۴۵۳ به تصرف درآمد، کلیسا به دست عثمانیها افتاد و آنها آن را به نام اسلام به مسجد تبدیل کردند.
این بنا در ابتدا برای پیروان مسیحیت رو به اورشلیم ساخته شده بود؛ اما عثمانیها فضای داخلی و محل اصلی نماز را تغییر دادند تا رو به مکه باشد. روی برخی از موزاییکهای اصلی مسیحی پوشانده شده است، هرچند هنوز یکی از آنها که حضرت مریم را به تصویر میکشد، دیده میشود. کتیبههای خوشنویسی اسلامی که دیوارهای بزرگ داخلی را آراستهاند، از طبقه اول نیز آویختهاند. در سال ۱۹۳۵، ایاصوفیه به موزه تبدیل شد و درهای آن به روی عموم گشوده شد. اگر قصد بازدید از استانبول را دارید، ایاصوفیه باید نخستین مقصد شما باشد.
