By:
Nezir Can

کشاورزی ترکیه بین سالهای ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۳ رشد چشمگیری را تجربه کرد و این کشور را به یکی از ۱۰ اقتصاد برتر کشاورزی جهان رساند؛ ترکیه در حال حاضر رتبه نهم را دارد. پیشبینیها نشان میدهد که ترکیه تا سال ۲۰۳۰ به هفتمین اقتصاد بزرگ کشاورزی جهان تبدیل خواهد شد.
در این دوره (۲۰۰۲-۲۰۲۳)، ارزش تولیدات کشاورزی از ۲۴ میلیارد دلار به ۶۹ میلیارد دلار افزایش یافت و دولت سالانه بیش از ۱ میلیارد دلار مشوق به این بخش اختصاص داد (نمودار ۱). این مشوقها با توسعه زیرساختهای تجاری و تأسیسات صنایع کشاورزی تکمیل شدند. با وجود کاهش اشتغال کلی در بخش کشاورزی، کشاورزی مکانیزه رواج بیشتری پیدا کرد و شرکتهای کشاورزی ترکیه صادرات خود را به اروپا و قارههای دیگر گسترش دادند.
در نتیجه، صادرات کشاورزی که در سال ۲۰۰۲ بالغ بر ۴٫۴۷ میلیارد دلار بود، تا سال ۲۰۲۳ به ۳۵٫۱۶ میلیارد دلار رسید (نمودار ۲). ترکیه که در حال حاضر ۲ درصد از تولید کشاورزی جهان و ۱٫۵ درصد از صادرات آن را در اختیار دارد، با حرکت بهسوی دهه ۲۰۳۰ در تلاش است سهم خود را در بازار جهانی بیش از پیش افزایش دهد.


انتظار میرود کشاورزی ترکیه در دوره ۲۰۲۴-۲۰۲۶ جهشی تازه را تجربه کند. ترکیه برخلاف کشورهایی که پس از همهگیری جهانی سیاستهای تجاری حمایتگرایانه در پیش گرفتند، بر افزایش ظرفیت صادراتی خود تمرکز کرده است.
ترکیه که تولیدکننده پیشرو محصولات کشاورزی گوناگون در جهان است، در تلاش است بهرهگیری از فناوری را افزایش دهد. ترکیه با تنوع زیستی غنی، آبوهوای مطلوب و مزایای جغرافیایی، در کنار صنعت کشاورزی باسابقه، در تولید ۵۵ محصول مختلف در میان ۱۰ تولیدکننده برتر جهان قرار دارد و جایگاه خود را بهعنوان یکی از کشورهای مهم کشاورزی تثبیت کرده است.
بخش کشاورزی که با گسترش نظام بیمه کشاورزی به یکی از محرکهای اصلی توسعه منطقهای تبدیل شده، اکنون با ادغام دستاوردهای فناوری نسل جدید به آستانهای تازه نزدیک میشود.

در سال ۲۰۰۲، ارزش تولید بهازای هر فرد شاغل در بخش کشاورزی حدود ۳٬۲۰۰ دلار بود. تا سال ۲۰۲۳، این رقم به ۱۴٬۰۰۰ دلار رسید که حدود چهار برابر میانگین جهانی است و توان رقابتی بالای ترکیه در عرصه جهانی را نشان میدهد. با این حال، ترکیه از نظر ارزش تولید همچنان از کشورهایی مانند USA، Netherlands، France و Germany عقبتر است؛ این کشورها ظرفیت بیشتری برای بهکارگیری فناوری دارند و در نتیجه میتوانند تولیدات کشاورزی کارآمدتری داشته باشند. ترکیه در آینده میتواند با تمرکز بر پیشرفتهای فناوری، مسیر مشابهی را دنبال کند و بخش کشاورزی خود را بیش از پیش متحول سازد.
بررسی روند توسعه بخشهای مختلف کشاورزی ترکیه از رشد چشمگیر تولید گوشت، بذر و شیر حکایت دارد. با این حال، تولید غلات و سبزیجات متناسب با نرخ رشد جمعیت افزایش نیافته است. سرمایهگذاریهای آینده در این حوزهها میتواند بازده قابلتوجهی داشته باشد؛ زیرا سبزیجات و غلات از مواد غذایی اصلی و پرمصرفترین محصولات در جامعه ترکیه هستند (جدول ۲).

در نتیجه، ترکیه در سال ۲۰۲۳ حدود ۱٬۸۰۰ نوع محصول کشاورزی به بیش از ۱۹۰ کشور صادر کرد. این کشور که نهمین تولیدکننده بزرگ محصولات کشاورزی در جهان است، در تولید زردآلو، گیلاس، انجیر، فندق و به نقش پیشرو دارد.
علاوه بر این، ترکیه بزرگترین صادرکننده جهانی زردآلوی خشک، انجیر خشک، به، کشمش و آرد گندم است. ترکیه با تولید ۲۴ میلیون تن شیر، پیشتاز تولید شیر و محصولات لبنی در منطقه خود است. همچنین حدود ۱۱٬۰۰۰ گونه گیاهی در ترکیه وجود دارد که تقریباً با ۱۱٬۵۰۰ گونه گیاهی موجود در سراسر اروپا برابری میکند.
