
گزارشی از بانک سرمایهگذاری جیپی مورگان، لیر ترکیه را تقویت کرده و نشانهای از حمایت از فعالیتهای ترکیه در شرق منطقه مدیترانه فرستاده است؛ برداشتی که برخی از این گزارش دارند.
لیر در ماههای اخیر مسیر پرنوسانی را پشت سر گذاشته است. کووید که سایه سنگین خود را بر آینده اقتصاد جهانی انداخته، کمکی نکرده است؛ هرچند افت ارزش لیر ترکیه پیش از همهگیری آغاز شده بود و این ارز امسال ۱۹٪ از ارزش خود را از دست داده است. این موضوع بانک مرکزی را بر آن داشته تا سیاست پولی را انقباضیتر کند. در نتیجه، از اوایل آگوست ارزش لیر نسبتاً باثبات مانده است.
بااینحال، اخیراً دو رویداد به تقویت این ارز کمک کردهاند. یکی از آنها کشف میدان بزرگ گاز طبیعی در سواحل ترکیه در دریای سیاه بود. این کشف ۳۲۰ میلیارد مترمکعبی دستاوردی بزرگ برای ترکیه بهشمار میرود و به این کشور که مصرفکننده بزرگ گاز طبیعی است، امکان میدهد وابستگی خود به منابع روسیه را کاهش دهد.
این خبر لیر را تقویت کرد، اما اثر مثبت آن کوتاهمدت بود و لیر بار دیگر افت کرد و به ۷٫۴۱۸ در برابر دلار رسید.
اما بعد اتفاق دیگری افتاد. گزارشی که جیپی مورگان منتشر کرد و بهسرعت به ترکی ترجمه شد، به سرمایهگذاران توصیه کرد دلارهای خود را به لیر تبدیل کنند. تحلیلگران تکنیکال در این گزارش نوشتند که طی دو هفته گذشته شاهد «کاهش آشکار» شتاب فروش بودهاند و هشدار دادند که ممکن است ارزش لیر افزایش یابد؛ بهویژه اگر نرخ آن در برابر دلار به زیر ۷٫۱۹ برسد.
بیشتر بخوانید: چرا کشف میدان گازی برای ترکیه نقطه عطفی است
این بانک والاستریتی گفت «احتمال قابلتوجهی» وجود دارد که لیر بیش از این تقویت شود.
این گزارش زیانهای روز را جبران کرد و کمی خوشبینی بهوجود آورد. اما پرسشهایی را نیز مطرح کرد: آیا حمایت این بانک از آینده لیر میتواند نشانهای از حمایت آمریکا از فعالیتهای ترکیه در منطقه مدیترانه باشد؟
در حال حاضر، با نزدیکشدن یونان و ترکیه به رویارویی، تنشها در شرق منطقه مدیترانه رو به افزایش است. این دو کشور متحدان ناتو هستند، اما سابقهای طولانی از رقابت با یکدیگر دارند.
این هفته، کشتیهای جنگی یونان و ترکیه حضور پررنگی در منطقه داشتند و ذخایر گاز طبیعی بُعد تازهای به اختلافی قدیمی افزود. تنشها زمانی بالا گرفت که آنکارا از ادامه اکتشاف در آبهایی خبر داد که قرار بود مجوز فعالیت در آنها روز دوشنبه به پایان برسد.
یونان که این فعالیتها را غیرقانونی میداند، اعلام کرد که رزمایشهای دریایی در همان منطقه آغاز خواهد شد. کشتیهای یونانی خیلی زود با حضور حمایتی فرانسه، قبرس و ایتالیا همراه شدند.
ترکیه روز چهارشنبه اقدام مشابهی انجام داد و برای برگزاری «آموزشهای دریایی» با یک شناور ایالات متحده، کشتیهای جنگی خود را به منطقه فرستاد.

هرچند آمریکا بهعنوان یکی از اعضای ناتو نمیتواند آشکارا حمایت خود را از فعالیتهای ترکیه اعلام کند، برخی از افراد مطلع میپرسند آیا گزارش جیپی مورگان درعینحال نشانهای ضمنی از حمایت نیست.
ترکیه شریک منطقهای مهمی برای آمریکا است. ایالات متحده برای تأمین امنیت منطقه به ترکیه متکی است؛ کشوری که نقش لنگرگاه شرقی ناتو را ایفا میکند و تنشهای ژئوپلیتیکی را در امتداد مرزهایش مهار میکند.
از سال ۲۰۱۵، نیروهای آمریکایی در نبرد با داعش در کنار ترکیه در میدان فعالیت کردهاند و از آن زمان، سربازان آمریکایی و همچنین ذخیرهای از تسلیحات هستهای آمریکا در پایگاه هوایی اینجرلیک مستقر بودهاند.
در دهه گذشته، حجم تجارت میان دو کشور دو برابر شده و به بیش از $۲۰ میلیارد رسیده است؛ دو کشور فولاد، سوختهای معدنی و محصولات کشاورزی مبادله کردهاند. بااینحال، این رقم چندان چشمگیر نیست و سال گذشته، رئیسجمهورهای وقت، ترامپ و اردوغان، توافق کردند برای رسیدن به هدف تجارت دوجانبه ۱۰۰ میلیارد دلار تلاش کنند.
در این مسیر موانعی هم وجود داشته است؛ از جمله تحریمهای تجاری سال گذشته که ترامپ پس از زندانیشدن یک روحانی جنجالی آمریکایی در استانبول وضع کرد.
اما خلاصه اینکه آمریکا و ترکیه به یکدیگر نیاز دارند و گزارش جیپی مورگان که به تقویت لیر ادامه خواهد داد، میتواند نشانهای باشد از اینکه ترکیه در منطقه مدیترانه شرقی متحدی بیسروصدا دارد.