By:
Nezir Can
عید قربان که نامی پرمعنا دارد، یکی از مهمترین تعطیلات در ترکیه است. «بایرام» به معنای جشن یا تعطیلات است و در ترکیه برای اشاره به تعطیلات ملی و مذهبی بهکار میرود. ترکیه دو عید مذهبی اصلی دارد: شکر بایرامی، یا جشن شکر، که سه روز پس از پایان ماه رمضان برگزار میشود و قربان بایرامی، یعنی عید قربان. در بریتانیا، قربان بایرامی با نام عیدالاضحی شناخته میشود.

قربان بایرامی یادآور آمادگی ابراهیم برای قربانیکردن پسرش اسماعیل است تا وفاداری خود را به الله نشان دهد. در قرآن، الله در آخرین لحظه دست ابراهیم را بازمیدارد و بهجای او قوچی برای قربانیکردن میفرستد و ابراهیم را بهخاطر ایمانش میستاید. همین داستان را در عهد عتیق کتاب مقدس نیز میتوانید بیابید؛ جایی که ابراهیم آماده بود پسرش اسحاق را بکشد، اما فرشتهای مداخله میکند.
تاریخ این عید بر اساس تقویم قمری اسلامی تعیین میشود و به همین دلیل، تاریخ ثابتی ندارد. امسال این عید از ۲۳ سپتامبر آغاز میشود؛ یعنی ۷۰ روز پس از پایان ماه رمضان. این عید چهار روز و نیم ادامه دارد و نیمروز آمادهسازی پیش از آغاز جشنها را نیز شامل میشود.
قربان بایرامی فرصتی برای نیکوکاری و استحکام پیوندهای خانوادگی و اجتماعی است. در تعطیلات چهارروزه، همه در رفتوآمد هستند؛ به دیدار خانواده و دوستان میروند و مطمئن میشوند که از آسیبپذیرترین افراد جامعه حمایت میشود.
همانطور که از نام این عید پیداست، محور آن قربانیکردن حیوان است که معمولاً بز یا گوسفند است. حیوان را صبح روز اول تعطیلات قربانی میکنند. گاهی گاو نر یا گاو قربانی میشود تا نماینده قربانیای برای حداکثر هفت نفر باشد. در گذشته، قصاب یا سرپرست خانواده در باغ یا خیابان قربانی را انجام میداد. امروزه کشتارگاههای سیار در نقاط مختلف منطقه مستقر شدهاند. در آنجا قصابها حیوان را طبق سفارش ذبح میکنند، تمیز میکنند و گوشتش را خرد میکنند.
سپس با گوشت، غذایی مفصل و مفصلآراسته آماده میکنند و خانواده و دوستان را برای صرف آن دور هم جمع میکنند. گوشت باقیمانده و معمولاً پوست حیوان را به نیازمندان میبخشند.
این عید زمان هدیهدادن هم هست؛ به کودکان لباس نو میدهند و آنها با افتخار در طول جشنها لباسهایشان را میپوشند. لباسهای قدیمی را به نیازمندان میبخشند.
برخی ترجیح میدهند از هر نوع قربانیکردن صرفنظر کنند و در عوض، در این ایام به خیریه کمک مالی کنند.
حالوهوای ترکیه در روزهای قربان بایرامی وصفناشدنی است. توضیح آن برای کسی که از نزدیک تجربهاش نکرده دشوار است؛ شاید بتوان آن را به کریسمس تشبیه کرد: تمرکز بر خانواده و کنار هم بودن، و شور و هیجانی که با تعطیلات همراه است.

برای کسانی که در فرهنگی بزرگ شدهاند که در آن قربانیکردن و برگزاری ضیافت مرسوم نیست، این عید ممکن است عجیب به نظر برسد. حتی بعضیها این رسم را وحشیانه میدانند. اما به معنای این عید فکر کنید. این کار کشتاری بیهدف نیست؛ حیوان را قربانی میکنند تا خانواده و دوستان را دور هم جمع کنند و مهمتر از همه، خوراک کسانی را فراهم کنند که چیز زیادی ندارند.
اگر این رسم را قدیمی میدانید، تنها نیستید؛ بسیاری از ترکها هم آن را ازمدافتاده میدانند و ترجیح میدهند بهجای آن پول اهدا کنند.
اگر گردشگر باشید و عضو یک خانواده ترک نباشید، بهاحتمال زیاد متوجه اتفاق غیرعادی خاصی نخواهید شد. همه قربانیها در مکانهای مشخص انجام میشوند و بعید است در این چند روز چیزی جز شلوغترشدن جادهها و رستورانهای پرازدحام ببینید.
اگر در ایام قربان بایرامی در ترکیه هستید، انتظار داشته باشید بیشتر جاذبههای گردشگری در روز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر، یعنی روزی که همه برای تعطیلات آماده میشوند، نیمروز تعطیل باشند. بانکها، شرکتها، مدارس و ادارات دولتی در تمام مدت تعطیلات تعطیل خواهند بود.
در روز اول یا آخر تعطیلات سفر نکنید، چون همه در رفتوآمد هستند. اگر امکانش را دارید، بهتر است در این مدت در یک منطقه بمانید؛ جادهها شلوغاند و مردم برای دیدار دوستان و خانواده از جایی به جای دیگر میروند.
در صورت امکان از قبل رزرو کنید و مطمئن شوید پول نقد کافی همراه دارید، چون دستگاههای خودپرداز شلوغ اغلب پولشان تمام میشود.
خبر خوب این است که چون ۹۹ درصد مردم ترکیه سرگرم دیدار با خانواده و دوستان هستند، کمتر از معمول به جاذبههای گردشگری سر میزنند. از این فرصت استفاده کنید و به چند مکان محبوبتر بروید؛ برای مثال مسجد آبی، افسوس و پاموک کاله.
اگر نزدیک محل برگزاری یک مهمانی خانوادگی باشید، ممکن است شما را هم دعوت کنند. این فرصت را از دست ندهید؛ راهی فوقالعاده برای آشنایی با جنبههای مختلف فرهنگ ترکیه است.