By:
Nezir Can
سلچوک در ساحل منطقه اژه ترکیه قرار دارد و اثر تاریخی افسوس که شهرتی جهانی دارد، در این شهر واقع شده است. ویرانههای این شهر باستانی هر روز هزاران بازدیدکننده را به خود جذب میکنند و از جاذبههای شاخص بیشتر تورهای پکیج ترکیه هستند. از آنجا که تفرجگاه کوش آداسی در نزدیکی سلچوک مقصد کشتیهای کروز است، افسوس یکی از گشتوگذارهای محبوب مسافران این کشتیها نیز به شمار میرود. بااینحال، جای تأسف دارد که بسیاری از بازدیدکنندگان افسوس پس از دیدن ویرانهها بلافاصله آنجا را ترک میکنند؛ درحالیکه جاهای دیدنی چشمگیر دیگری در سلچوک وجود دارد که ارزش دارد برای دیدنشان، اقامت خود را به دو یا سه روز افزایش دهید.
کلیسای سنت جان که در نزدیکی جاده اصلیِ گذرنده از شهر سلچوک قرار دارد، داستان تاریخی جالبی برای روایت دارد. همانطور که در کتاب مقدس آمده، سنت جان زمان زیادی را در این منطقه گذراند. او تنها حواریای بود که به شهادت نرسید و شایعات میگویند حتی تا سن ۱۰۰ سالگی هم زندگی کرد.
گفته میشود آرامگاه او در تپه آیاسولوک در سلجوق قرار دارد و بعدها امپراتور ژوستینین بر فراز مقبرهاش کلیسایی بنا کرد. در سال ۱۹۶۷، پاپ به زیارت این مکان آمد و بر فراز آن دعا کرد؛ اما کاوشهای سالهای بعد نشان داد که استخوانی در مقبره وجود ندارد. پس بقایای سنت جان چه شد؟ کسی نمیداند؛ بااینحال، بازدید از کلیسا همچنان ارزش دارد، چون فقط یک ساعت زمان میبرد. محل تعمید با حوضچه کوچک و شبستانهای چشمگیر کلیسا، بهترین بخش آن است.

با پنج دقیقه پیادهروی بهسمت پایین و پیچیدن به گوشه خیابان، به ورودی مسجد عیسی بیگ در ترکیه میرسید. این مسجد باشکوه که قدمتش به قرن ۱۴ میلادی میرسد، در سبک معماری چشمگیر و بسیار پرجزئیات خود از مسجد بزرگ دمشق الهام گرفته است. ورودی باشکوه آن به حیاطی باز میشود که یکی از درهایش به داخل مسجد راه دارد. تزئینات مسجد بهاندازه دیگر مساجد پرزرقوبرق و رنگارنگ نیست و در عوض، جلوهای ساده و فروتنانه دارد. فرشی بینقص و تمیز نگاه را بهسوی محراب میکشاند که جهت مکه را نشان میدهد؛ سقف بلند نیز فضایی باشکوه به وجود میآورد.

معبد آرتمیس که در محدوده قدیمی شهر باستانی افسوس قرار داشت، یکی از عجایب هفتگانه جهان باستان بود. این بنای باشکوه با ستونهای متعدد که به الههای با همین نام تقدیم شده بود، برای شهروندان رومیِ افسوس از بناهای شاخص به شمار میرفت.
بنابراین، بازدیدکنندگان امروزی شاید با دیدن اینکه از این بنا تنها یک ستون باقی مانده و دیگر نشانی از شکوه پیشین آن نیست، اندوهگین شوند. بهدلیل کمبود بودجه، خبرهای مربوط به کاوشها همواره به تعویق میافتد؛ بنابراین شاید سالهای زیادی طول بکشد تا معبد حتی اندکی شبیه به گذشتهاش شود. بااینهمه، اگر در سلچوک هستید، ارزش دارد کمی از مسیر منحرف شوید و از آن دیدن کنید، حتی اگر فقط برای این باشد که بگویید آنجا بودهاید.
پس از بازدید از مشهورترین ویرانههای افسوس در کشور، سری هم به موزهای بزنید که بهتازگی بازسازی و مرمت شده است. این موزه که آثار باستانی ارزشمند و اصیلی از شهر باستانی را در خود جای داده، در قلب شهر سلچوک قرار دارد. آن را با موزهای به همین نام در وین اشتباه نگیرید. از شاخصترین آثار این موزه میتوان به تندیس آرتمیس، سردیسی از اروس، خدای یونانی عشق، و تندیسی از ایزیس، الهه مصری، اشاره کرد.
جادهای فرعی و کمجلبتوجه به منطقهای جنگلی و ناهموار میرسد. اما پشت درختان و بوتههای سرسبز، ویرانههای سنگی و غار کوچکی قرار دارد که گفته میشود محل هفتخواب بوده است. بر اساس روایت کتاب مقدس، هفت مرد که به خدا ایمان داشتند، برای فرار از آزار پادشاه در این غار پناه گرفتند.
گفته میشود آنها ۱۸۰ سال بعد از خواب بیدار شدند و به شهر افسوس رفتند؛ جایی که از دیدن رواج گسترده مسیحیت شگفتزده شدند. روایت کمی متفاوتی از این داستان در قرآن نیز آمده است. بار دیگر، هیچکس نتوانسته صحت این غار را تأیید کند و غارهای دیگری نیز در نقاط مختلف جهان به هفت خفته نسبت داده میشوند؛ اما اگر کنجکاوی یا باورهای مذهبی به این موضوع علاقهمندتان کرده، بازدید از آن قطعاً تجربهای جالب خواهد بود.
بازدید از همه مکانهای پیشنهادی بالا فقط چند ساعت زمان میبرد؛ اما اگر وقت بیشتری دارید، به تپههای سلجوک بروید و از روستای شرابسازی کوچک و دلنشین آن دیدن کنید. این روستا را بردگان آزادشده از افسوس بنا کردند و شیرینجه سالها «چیرکینجه» به معنای زشت نامیده میشد. امیدوار بودند این نام مردم را از بازدید منصرف کند؛ اما در آغاز قرن ۲۰، نام آن به شیرینجه تغییر یافت.
مردم محلی قرنهاست که در این زمینها انگور و میوه پرورش میدهند و شرابهای میوهای خوشطعم تولید میکنند. با رونق گردشگری، شیرینجه هم به مقصدی محبوب برای بازدید تبدیل شد. شرابهای میوهای خانگی تنها جاذبه این روستا نیستند؛ رستورانها غذاهای ترکی سنتی سرو میکنند و معماری قدیمی خانههای کنار کوچههای سنگفرششده، حالوهوای روزگار گذشته را زنده میکند. بازدید از کلیسای سنت مری و البته تماشای چشماندازهای فوقالعاده دشتهای سلجوک را فراموش نکنید.

جادههای پرپیچوخم کوهستانی سلجوک سرانجام شما را به خانهای سنگی، کوچک، ساده و بیتکلف میرسانند. در نگاه اول شاید باورکردنی نباشد که حضرت مریم در این خانه زندگی کرده است؛ بااینحال، بسیاری از پیروان مسیحیت و اسلام باور دارند که این مکان محل عروج او به آسمان بوده است. این خانه که در میان باغهایی پر از گل و درختچه قرار دارد و راهبهها و راهبان از آن نگهداری میکنند، در طول سال مراسم منظم برگزار میکند.
این مکان هر روز برای بازدید عموم، چه افراد مذهبی و چه دیگران، باز است. هنگام خروج از خانه سنگی شمعی روشن کنید و به سمت سه شیر آب چشمه کوهستانی بروید. هرکدام نماد باروری، سلامتی یا ثروت چشمگیر است؛ اما چون برچسبی ندارند، باید شانس خود را امتحان کنید. در پایان، هنگام آرزو کردن برای برآوردهشدن خواستههای قلبیتان، دستمال یا روسری کوچکی به دیوار آرزوها گره بزنید. بعضیها این کار را خرافه میدانند، اما راهی ساده و دلنشین برای پایاندادن به اقامتتان در سلجوک است.
