By:
Cameron Deggin
اردوغان از ترکها خواست دلارهایشان را به لیر تبدیل کنند
لیر امسال، در پی تقویت دوباره دلار و نگرانیهای سیاسی، یکپنجم ارزش خود را از دست داده است.
ارزش بالای دلار در برابر لیر، رئیسجمهور اردوغان را بر آن داشته تا از ترکها بخواهد دلارهایشان را با پول ملی یا طلا عوض کنند؛ درخواستی که موجی از روشهای خلاقانه برای این کار به راه انداخته است.

این کارزار که هفته گذشته در واکنش به سقوط ارزش لیر آغاز شد، با دعوت اردوغان از ترکها برای تبدیل پول نقدشان به طلا یا لیر قوت گرفت. ترکها هم در پاسخ، به صرافیها و طلافروشیها رفتند تا دلارهایشان را بفروشند.
کسبوکارهای کوچک نیز به این جریان پیوستهاند و برای کسانی که قصد تبدیل ارز خود را دارند، هدایای رایگان یا تخفیف در نظر گرفتهاند؛ بعضی از این پیشنهادها بسیار غیرمعمولاند.
در آنکارا، فروشنده ماهی به نام تاکه آریکان به هر کسی که مدرک تبدیل ۱۰۰ دلار را ارائه کند، یک کیلوگرم ماهی کولی رایگان میدهد.
او با اشاره به نام این کارزار، «فروش ارز خارجی، خنثیکردن توطئه»، میگوید: «این سهم کوچکی برای خنثیکردن توطئه علیه کشورمان است.»
«خنثیکردن توطئه» به این باور رایج در ترکیه اشاره دارد که کشورهایی برای تضعیف لیر ترکیه با هم همکاری میکنند. خود اردوغان نیز روز جمعه با سخنانی این دیدگاه را تقویت کرد و گفت ترکیه با دعوت از شهروندان برای یافتن هر مقدار ارز خارجی پساندازشده و تبدیل آن به لیر یا طلا، «ترفندهای برخی نیروها را خنثی خواهد کرد».
اردوغان همزمان از بانکها خواست نرخ بهره را کاهش دهند و گفت نوسان ناشی از افزایش ارزش ارزهای خارجی تأثیر منفی بر اقتصاد ترکیه نخواهد گذاشت؛ اقتصادی که به گفته او، «سه برابر بیشتر از ۱۴ سال پیش ثروتمند شده است»، زمانی که حزب عدالت و توسعه او برای نخستینبار به قدرت رسید.
دعوت اردوغان به تبدیل ارز مورد توجه بورس ترکیه در استانبول قرار گرفت و این نهاد تمام داراییهای نقدی خود را به لیر ترکیه تبدیل کرد.

در همین حال، شهروندان ترکیه در سطح محلی نیز سهم خود را ادا میکنند.
در قونیه، سه رستوران غذای معروف این شهر، اِتلی اِکمک ــ گوشت چرخکردهای که روی نان نازک سرو میشود ــ را به هر کسی که بتواند مدرک تبدیل ۵۰۰ دلار را نشان دهد، رایگان عرضه میکنند.
در غازیعینتاب، رستوران دیگری به کسانی که مدرک تبدیل ۲۰۰ دلار را ارائه کنند، غذای رایگان میدهد. مصطفی چولاک، صاحب رستوران، گفت افزایش سریع ارزش دلار کسبوکار او و دیگران را تهدید میکند و از سایر ترکها خواست دلارهایشان را به لیر تبدیل کنند. او افزود که تاکنون به ۱۵ نفر غذای رایگان داده است.
در الازیغ، آرایشگری در ازای ارائه رسید تبدیل ارز، موهای مشتریان را رایگان کوتاه میکند و میگوید آینده کشور در خطر است.
این آرایشگر به خبرنگاران گفت: «همه ما در یک قایق هستیم و مسئله فقط پول نیست. میتوانید در آینده دوباره پول دربیاورید و جای آن را پر کنید، اما این کشور ماست و آینده فرزندانمان در خطر است.»
گمان میرود وضعیت کنونی زمینهساز نظام اقتصادی تازهای باشد که به دلار متکی نیست.

اردوغان: نوسانها بر اقتصاد تأثیری نمیگذارند
اردوغان هفته گذشته گفت آشفتگی بازارهای ترکیه پس از نتیجه غیرمنتظره انتخابات آمریکا، تأثیر قابلتوجهی بر اقتصاد کشور نخواهد گذاشت.
او گفت: «این اتفاق در اقتصاد ما فقط یک پانوشت خواهد بود» و به ترکها یادآوری کرد که اقتصاد کشور سه برابر بیشتر از ۱۴ سال پیش ثروتمند شده است.
اردوغان در اشاره به تلاش خود برای کاهش نرخ بهره، به اقتصادهای توسعهیافتهای مانند آمریکا، کشورهای اتحادیه اروپا و ژاپن اشاره کرد که در آنها اغلب نرخ بهره بسیار پایینی اعمال میشود و از این موضوع ابراز تأسف کرد که ترکها ناچارند نرخ بهره بالایی را تحمل کنند.
«واقعاً چرا نرخ بهره آنها اینقدر پایین است، درحالیکه نرخ بهره ما حدود ۱۴، ۱۵ یا ۱۶ درصد است؟ با نرخ بهره پایین، راه را برای سرمایهگذاران هموار میکنیم. فقط بخش مالی از نرخ بهره بالا سود میبرد. این پیشنهاد را برای بانکهای دولتی هم دارم»، او گفت.
ترکیه برای تجارت از ارزهای ملی استفاده میکند
اردوغان روز یکشنبه اعلام کرد که ترکیه برای تقویت لیر، گامهایی برداشته تا با چین، روسیه و ایران با ارزهای ملی تجارت کند.
او گفت: «اگر چیزی از آنها [کشورهای خارجی] بخریم، با ارز آنها پرداخت میکنیم؛ اگر آنها چیزی از ما بخرند، با ارز ما پرداخت خواهند کرد.» او همچنین گفت ترکیه در عرصه اقتصادی در برابر «همه بازیهایی» که علیه این کشور به راه افتاده، «بازی خودش را پیش خواهد برد».
شروع با یوان و روبل کاملاً منطقی است: چین و روسیه دو شریک تجاری بزرگ ترکیه هستند و آلمان در رتبه سوم قرار دارد. اعلام گامی برای تجارت با ایران بر پایه ریال میتواند نشاندهنده تغییر سیاست بهسوی اوراسیا باشد.