By:
Cameron Deggin
Erdoğan'ın çağrısıyla Türkler dolarlarını liraya çevirmek için yarışıyor
Lira, bu yıl değerinin beşte birini kaybetti; bunun nedeni dolardaki yükseliş ve siyasi endişeler olarak gösteriliyor.
Doların lira karşısında yüksek değeri, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın halkı dolarlarını yerel para birimi veya altına çevirmeye çağırmasına yol açtı - bu da vatandaşlar arasında bu işlemi gerçekleştirmek için yaratıcı yolların ortaya çıkmasına neden oldu.

Düşen liranın cevabı olarak geçen hafta başlayan kampanya, Erdoğan'ın halkı nakitlerini altın veya liraya çevirmeye çağırmasıyla güçlendi. Türkler, dolarlarını bozdurmak için döviz bürolarına ve kuyumculara koştu.
Küçük işletmeler de bu harekete katıldı; para birimini çevirmek isteyenlere ücretsiz hediyeler veya indirimler gibi teşvikler sunuyor - bunların bazıları oldukça sıra dışı.
Ankara'da balıkçı Take Arıkan, 100 dolarlık dönüşüm yaptığını kanıtlayan herkese bir kilo hamsi hediye ediyor.
"Bu, ülkemize karşı kurulan planı bozmak için küçük bir katkı," diyor; kampanyanın adı olan "Yabancı Parayı Sat, Planı Boz" ifadesine atıfta bulunuyor.
"Planı bozmak", yerel algıya göre bazı ülkelerin Türk Lirasını zayıflatmak için aktif iş birliği içinde olduğuna işaret ediyor. Erdoğan da Cuma günü yaptığı bir açıklamayla, vatandaşları biriktirdikleri yabancı paralarını araştırıp liraya veya altına çevirmeye teşvik ederek "bazı güçlerin oyunlarını bozacaklarını" teyit etti.
Aynı zamanda Erdoğan, bankalara faiz oranlarını düşürme çağrısında bulundu ve yükselen döviz kurlarının sebep olduğu dalgalanmanın Türkiye ekonomisine olumsuz etkisi olmayacağını belirtti; ekonominin, Adalet ve Kalkınma Partisi'nin iktidara geldiği 14 yıl öncesine göre "üç kat daha zengin" olduğunu vurguladı.
Erdoğan'ın para birimini çevirmeye yönelik çağrısı İstanbul Borsası tarafından duyuldu ve karşılık buldu; borsa tüm nakit varlıklarını Türk lirasına çevirdi.

Bu arada, yerel düzeyde Türk vatandaşları da kendi katkılarını yapıyor.
Konya'da, şehirli ünlü yemeği etli ekmekten isteyenlere, 500 dolar bozdurduğunu gösterenlere ücretsiz sunuluyor.
Gaziantep'te bir diğer restoran, 200 dolar bozdurduğunu gösterenlere ücretsiz yemek veriyor. Restoran sahibi Mustafa Çolak, doların hızlı yükselişinin kendi ve diğer işletmeleri tehdit ettiğini belirterek diğer Türkleri dolarlarını liraya çevirmeye çağırdı. Kendisi şu ana kadar 15 kişiye ücretsiz yemek servis ettiğini ekledi.
Elazığ'da bir berber, para birimi dönüşümü fişi gösterenlere ücretsiz saç kesimi sunuyor ve ülkenin geleceğinin tehlikede olduğunu söylüyor.
"Hepimiz aynı gemideyiz ve mesele sadece para değil. Para gelecekte tekrar kazanılabilir ve yerine konabilir ancak burada bizim ülkemiz, çocuklarımızın geleceği söz konusu," diye gazetecilere anlattı berber.
Mevcut durumun, dolar kullanımına bağlı olmayan yeni bir ekonomik sistemin habercisi olabileceği düşünülüyor.

Dalgalanma ekonomiyi etkilemeyecek, Erdoğan açıkladı
Sürpriz ABD seçim sonuçlarının ardından Türk piyasalarındaki dalgalanmanın ülke ekonomisini önemli ölçüde etkilemeyeceğini Erdoğan geçen hafta belirtti.
"Bu, ekonomimize kısa bir dipnot olacak," dedi ve Türkleri ekonominin 14 yıl öncesine göre üç kat daha zengin olduğunu hatırlattı.
Faiz oranlarını düşürme yönündeki çabalarına değinerek, ABD, AB ülkeleri ve Japonya gibi gelişmiş ekonomilerde çok düşük faiz oranlarının sıkça uygulandığını ve Türklerin yüksek faiz oranlarına katlanmak zorunda kalmasının üzücü olduğunu belirtti.
"Neden diğer ülkelerde faiz oranları bu kadar düşükken bizim oranlarımız yüzde 14, 15 veya 16 civarında geziniyor? Yatırımcılar için düşük faiz oranlarıyla yolu açacağız. Yüksek faiz oranlarından sadece finans sektörü faydalanıyor. Devlet borçlanıcılarına da bunu tavsiye ederim," dedi.
Türkiye yerel para birimleriyle ticaret yapacak
Lirayı desteklemek amacıyla Türkiye, Çin, Rusya ve İran ile yerel para birimleriyle ticaret yapma adımları atıyor, Erdoğan Pazar günü duyurdu.
"Onlardan bir şey alırsak onların para birimiyle yapacağız; onlar bizden bir şey alırsa bizim para birimimizle yapacaklar," dedi ve Türkiye'nin kendisine karşı oynanan "tüm oyunlara" karşı ekonomik arenada "kendi oyununu oynayacağını" belirtti.
Yuan ve ruble ile başlamanın tamamen mantıklı olduğunu; çünkü Çin ve Rusya'nın Türkiye'nin en büyük iki ticaret ortağı olduğunu; üçüncüsünün ise Almanya olduğunu söyledi. İran ile riyal üzerinden ticaret adımı ise Avrasya'ya yönelik bir politika değişikliğinin işareti olabilir.