By:
Nezir Can
«فرهنگ» مفهومی بسیار گسترده است، اما کارشناسان معتقدند فرهنگ همان چیزی است که یک گروه اجتماعی را تعریف میکند. زبان، باورها، سنتها، غذاهای محلی، رقصهای محلی و مواردی از این دست، همگی بخشی از فرهنگ هستند. بنابراین، برای آشنایی گردشگران با فرهنگ ترکیه، بهتر است بر ویژگیهایی تمرکز کنیم که هنگام تعطیلات یا سفر در این کشور با آنها روبهرو میشوند.
خارجیها خیلی زود تفاوتهای فرهنگی ترکیه با کشورهای دیگر را متوجه میشوند؛ چه هنگام معاشرت، خرید از فروشگاهها یا تعاملات روزمره با مردم ترکیه. فرهنگ این کشور هم متنوع است و هم منحصربهفرد و شامل مهماننوازی گرم و برخورد دوستانه با غریبههاست؛ ویژگیهایی که بهندرت در جای دیگری دیده میشوند. اگر نگرانید هنگام تعامل با مردم ترکیه مرتکب بیاحترامی فرهنگی شوید، کافی است آسوده باشید. آنها از تلاش شما برای احترام به آدابورسومشان قدردانی میکنند.
شاید در سواحل تفریحی و گردشگری منطقه اژه و منطقه مدیترانه، فرهنگ ترکیه بهاندازه مناطق دیگر آشکار نباشد؛ اما اگر به نقاط دیگر سفر کنید، نگاهی دلپذیر به آدابورسوم روزمره مردم ترکیه در زندگی عادیشان خواهید داشت.

وقتی دو غریبه برای نخستین بار با هم روبهرو میشوند، مردان محکم دست میدهند و زنان نیز همین کار را، اما ملایمتر، انجام میدهند. مردم ترکیه تا زمانی که دو نفر آشنایی شخصی با هم نداشته باشند، تماس فیزیکی را محدود میکنند. دوستان معمولاً هنگام احوالپرسی همدیگر را روی هر دو گونه میبوسند و اگر دو مرد بهترین دوست هم باشند، حتی دست در دست هم در خیابان قدم میزنند. دو دوست مرد که مسلمانان معتقدی هستند، با تماسدادن شقیقههایشان به یکدیگر سلام میکنند.
با اینکه تماس میان غریبهها محدود است، خارجیهایی که از کشورهای کمابرازتر میآیند، اغلب در دوستیها از نبود فاصله شخصی صحبت میکنند. مردم ترکیه در معاشرت با یکدیگر تماس فیزیکی زیادی دارند و اگر همجنسشان باشید، با خوشحالی محبتشان را نشان میدهند. زنان معتقد از هرگونه تماس فیزیکی با مردان پرهیز میکنند. اگر نمیدانید چهکار کنید، بهتر است پیشقدم نشوید، مؤدب باشید و از رفتار طرف مقابل پیروی کنید.
شاید رایجترین عبارتی که یک خارجی در فرهنگ ترکیه میشنود «هوش گلدینیز» باشد. هنگام رسیدن، مسئول پذیرش هتل و همچنین پیشخدمت رستوران هنگام ورودتان این عبارت را به شما میگویند. اگر در فروشگاهی مشغول خرید سوغاتی باشید، فروشنده با گفتن این عبارت از شما دعوت میکند نگاهی به اطراف بیندازید. این عبارت یعنی «خوش آمدید» و اگر بخواهید در پاسخ همینطور جواب بدهید، بگویید «هوش بولدوک».

آداب پوشش احتمالاً گیجکنندهترین جنبه فرهنگ ترکیه برای گردشگران است، چون از منطقهای به منطقه دیگر تفاوت دارد. در سواحل تفریحی منطقه اژه و منطقه مدیترانه، پوشش آزاد و راحت است؛ اما برای بازدید از مسجد، گشتوگذار در محلههای سنتی یا دورشدن از مناطق گردشگری، رعایت آداب پوشش فرهنگی کمک میکند با محیط هماهنگ شوید. مردان باید همیشه پیراهن بپوشند. زنان باید بازوهایشان را تا بالای آرنج، سینه، شکم و پاها را تا بالای زانو بپوشانند. هنگام بازدید از مسجد، مردان باید شلوار بپوشند و زنان موهایشان را بپوشانند.
در ترکیه، برای عمل ساده غذاخوردن احترام زیادی قائلاند. مردم ترکیه برای غذا ارزش فراوانی قائلاند و بهندرت آن را دور میریزند. غذاخوردن در کنار دوستان و خانواده نیز فرصتی بسیار لذتبخش است. بازدیدکنندگان برای نخستین بار خیلی زود متوجه میشوند که مردم ترکیه تقریباً با هر غذایی نان میخورند. پیشخدمت ممکن است به شما بگوید «آفیت اولسون»؛ عبارتی بهمعنای «نوش جان».
ترکیه به دلایلی به چای سیب معروف شده، اما این صرفاً ترفندی برای جذب گردشگر است. هر روز هزاران لیوان چای نوشیده میشود، اما چای باید سیاه و شیرین باشد و در استکانهای کوچکِ لالهایشکل سرو شود. مغازهداران بهاحتمال زیاد یک یا دو لیوان چای به شما تعارف میکنند. همچنین حواستان به چایخانههای مخصوص آقایان و باغهای چای خانوادگی باشد. برای آشنایی بیشتر با چای ترکی این مقاله را بخوانید.

ترکها برای سالمندان و زنان باردار احترام زیادی قائلاند؛ بنابراین اگر یکی از آنها را در اتوبوس دیدید و صندلی خالی دیگری نبود، بهتر است جای خود را به او بدهید. پاکیزگی و بهداشت فردی هم اهمیت زیادی دارد. عطسه کردن و بعد دست دادن بیادبانه است؛ همانطور که فین کردن با صدای بلند در مکانهای عمومی هم رفتار مناسبی نیست.
ترکها بسیار میهندوستاند و برای پرچم کشورشان احترام زیادی قائلاند؛ بنابراین از هر کاری که بیاحترامی به آن محسوب میشود، مانند نشستن روی پرچم، پرهیز کنید. از صحبت درباره سیاست و فوتبال هم دوری کنید و سراغ موضوعات آرامتر بروید، چون دیدگاه ترکها درباره هر دو موضوع متفاوت است و بحث بر سر آنها میتواند احساساتشان را برانگیزد. بعضی از ترکها ممکن است از لمس حیواناتی مانند سگ هم خودداری کنند.
با وجود اینکه صنعت گردشگری این سنت را به جاذبهای توریستی تبدیل کرده، تجربه حمام ترکی یکی از لذتبخشترین آدابورسوم فرهنگی ترکیه است. ترکها شاید ماهی یکبار یا حدوداً همینقدر، برای لذت بردن از اثر آرامشبخش آن و معاشرت با دوستان نزدیک، به این سنت باستانیِ بخارگرفتن روی بیاورند.
پس از گذراندن مدتی در اتاق گرم، ماساژور با کیسه بدنتان را میسابد تا پوستهای مرده پاک شوند. سپس میتوانید از ماساژ با روغن زیتون و یک فنجان چای هم لذت ببرید. در حالی که مراکز گردشگری جلسات مشترک برای مردان و زنان برگزار میکنند، ترکها روزهای جداگانه را ترجیح میدهند. اگر از نمایان بودن بدنتان معذب میشوید یا به حمامهای ترکی گردشگری میروید، لباس شنای خود را بپوشید. در این مقاله با بایدها و نبایدهای حمام ترکی آشنا شوید.
آخرین مورد در فهرست آدابورسوم فرهنگی ترکیه که گردشگران باید بشناسند، فرش و گلیم است؛ بخشی مهم از خانههای ترکیه که هزاران سال قدمت دارد. با ورود گردشگری به ترکیه و علاقهمندی خارجیها به اهمیت فرهنگی این بافتهها، تولید آنها به صنعتی بزرگ تبدیل شد. برخی مناطق بهخاطر مهارت در بافت فرش شهرت زیادی دارند و نقشمایهها و طرحهای فرش همگی معنایی قبیلهای دارند. اگر تصمیم گرفتید فرشی بخرید، از متخصصان راهنمایی بگیرید؛ چون متأسفانه نمونههای تقلبی چینی بهراحتی گمراهتان میکنند. در این مقاله هر آنچه لازم است بدانید و مطالب بیشتری را بخوانید.
