چرا لیر ترکیه در برابر دلار آمریکا در آگوست ۲۰۱۳ ضعیف شد؟

پس از اعلام احتمال مداخله نظامی آمریکا در سوریه، لیر ترکیه در روز سه‌شنبه ۲۷ اوت تضعیف شد و ارزش آن به بیش از ۲ لیر در برابر هر دلار رسید؛ موضوعی که نگرانی‌هایی را درباره کشورهای اطراف سوریه برانگیخت، زیرا آشفتگی‌های این کشور کم‌کم بر اقتصاد کشورهای همسایه تأثیر می‌گذارد.

جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، در واکنش به حملات مشکوک گازی در سوریه گفت که «باور دارد کسانی که از هولناک‌ترین سلاح‌های جهان علیه آسیب‌پذیرترین مردم آن استفاده می‌کنند، باید پاسخ‌گو باشند». این اظهارات تند بلافاصله موجی از واکنش را در اقتصادهای همسایه سوریه به راه انداخت. اما آیا این تنها دلیل کاهش ارزش لیر ترکیه در دوران اخیر است؟

چرا ارزش لیر ترکیه کاهش یافته است؟

چندین دلیل در تضعیف لیر ترکیه در دوران اخیر نقش داشته‌اند.

۱. واقعیت این است که ترکیه با سوریه همسایه است؛ بنابراین این وضعیت در کوتاه‌مدت تأثیر منفی بر منطقه می‌گذارد. درگیری‌های سوریه پیامدهایی برای کشورهای منطقه نیز دارد. شرایط بی‌ثبات کنونی باعث نگرانی بازارها از احتمال مداخله نظامی آمریکا و نیروهای غربی در سوریه شده است. پس از اعلام موضع آمریکا، شاخص TA ۱۰۰ اسرائیل ۱٫۶ درصد افت کرد و بازارهای ابوظبی، کویت و عربستان سعودی نیز بیش از ۳ درصد زیان ثبت کردند.

۲. بااین‌حال، این تنها دلیل افت مقطعی ارزش لیر ترکیه نیست. لیر از ماه مه ۲۰۱۳ تاکنون در مجموع ۸ درصد کاهش ارزش داشته است؛ این روند پس از آن آغاز شد که فدرال رزرو آمریکا در ۲۲ مه اعلام کرد امسال خرید اوراق قرضه را کاهش می‌دهد. اقدام فدرال رزرو آمریکا نه‌تنها بر ترکیه، بلکه بر بسیاری از اقتصادهای نوظهور قدرتمند، از جمله برزیل و هند، نیز تأثیر گذاشت و ارزش پول آن‌ها در برابر دلار آمریکا کاهش یافت. برای نمونه، ارزش پول هند تقریباً ۲۰ درصد افت کرده است؛ درحالی‌که عملکرد لیر ترکیه در مقایسه با آن بسیار بهتر بوده است. این موضوع، در کنار سخت‌گیرانه‌تر شدن سیاست‌های پولی ترکیه با هدف کاهش فشار فروش، به‌دلیل عدم‌قطعیت‌های ناشی از این سیاست، موج دومی از تمایل به فروش را ایجاد کرده است. به‌گفته فاتح کرستجی، استراتژیست بانک HSBC در ترکیه، لیر تا زمانی که بانک مرکزی به سیاستی متعارف‌تر روی نیاورد، همچنان تا حدی تحت فشار خواهد بود؛ تغییری که به‌زودی می‌تواند به بهبود ارزش لیر و جذابیت دوباره آن منجر شود.

۳. همچنین، هرچند احتمالاً با تأثیری کمتر، اعتراض‌های گسترده‌ای که با رویدادهای پارک گزی استانبول در ماه مه آغاز شد و به دیگر شهرهای بزرگ ترکیه گسترش یافت، کمکی به لیر نکرد. به نظر می‌رسد افکار عمومی و اعتماد به دولت کنونی اردوغان، در مقایسه با پیش از رویدادهای پارک گزی، دیگر به همان اندازه قوی نیست. انتخابات محلی ترکیه که قرار است در اوایل سال ۲۰۱۴ برگزار شود، معیاری برای سنجش سهم احزاب اصلی از آرای انتخاباتی تلقی می‌شود. می‌توان گفت درباره اینکه در سال‌های آینده چه کسانی قدرت‌سازان اصلی کشور خواهند بود، نوعی عدم‌قطعیت سیاسی وجود دارد. پس از دوره‌ای بسیار طولانی از اعتماد به یک حزب و سلطه آن، این عدم‌قطعیت غیرمنتظره به نظر می‌رسد و در نتیجه، می‌توان گفت بر ارزش لیر ترکیه نیز تأثیر گذاشته است.

آیا باید در بلندمدت نگران اقتصاد ترکیه باشم؟

پاسخ کوتاه به این پرسش، خیر است. اقتصاد ترکیه رو به رشد است و نرخ رشد اقتصادی این کشور در سال‌های اخیر، پس از چین، در رتبه دوم قرار داشته است. بیشتر کارشناسان سرمایه‌گذاری و خود ترکیه انتظار دارند پیش از پایان سال، روند رشد شتاب بگیرد. پس از اعلام این خبر، رئیس بانک مرکزی ترکیه، اردم باشجی، گفت: «اگر دلار تا پایان سال به ۱٫۹۲ لیر ترکیه یا کمتر برسد، تعجب نکنید.»

آیا سرمایه‌گذاری در ترکیه هنوز امن است؟

عوامل متعددی نشان می‌دهند که ترکیه کشوری امن برای سرمایه‌گذاری است و به گفته بسیاری از تحلیلگران، از یونان، اسپانیا و حتی ایتالیا امن‌تر است. انتظار می‌رود با فروکش‌کردن درگیری سوریه، کل منطقه به‌طور کلی ثبات پیدا کند و شاهد دوره‌ای پایدار از رشد باشیم؛ نه‌تنها در ترکیه، بلکه در کشورهای همسایه نیز.

همچنین، با توجه به اینکه نخست‌وزیر ترکیه، رجب طیب اردوغان، در سال ۲۰۱۵ با انتخابات روبه‌روست، می‌توان مطمئن بود که دولت ترکیه برای رفع نگرانی‌های بازار و ازسرگیری رشد اقتصادی کشور، همه تلاش خود را خواهد کرد. اقدام‌نکردن برای دولت ترکیه خودکشی سیاسی خواهد بود؛ بنابراین گمان می‌کنیم این افت موقت به‌زودی به گذشته می‌پیوندد و ترکیه به‌سوی فرصت‌های تازه حرکت می‌کند. دولت کنونی نیز در پی دوره‌ای دیگر در قدرت خواهد بود و اقتصاد ترکیه را به‌سوی آینده‌ای پربارتر هدایت خواهد کرد.

Cameron Deggin بنیان‌گذار و مدیرعامل Property Turkey

کامرون دیگین بنیان‌گذار و مدیرعامل Property Turkey است. او که پیش‌تر در حوزه مالی فعالیت می‌کرد و دارای مدرک حسابداری حرفه‌ای FCCA است، پس از تشخیص پتانسیل سرمایه‌گذاری در ترکیه، این شرکت را در سال ۲۰۰۱ تأسیس کرد. کامرون با بیش از دو دهه تحلیل بازار املاک ترکیه، به‌طور منظم به سرمایه‌گذاران بین‌المللی مشاوره می‌دهد و دیدگاه‌های او در رسانه‌هایی از جمله فایننشال تایمز و بی‌بی‌سی بازتاب می‌یابد.

نویسندهٔ 1,041 مقاله | |

مشاهده پروفایل کامل نویسنده →