گاهی به نظر میرسد زندگی در جایی آفتابی و دلانگیز باید بهایی هم داشته باشد: چیزی در کمین است تا خوشیتان را خراب کند یا آزارتان دهد.
خوشبختانه ترکیه مثل استرالیا نیست؛ کشوری که از آن بهعنوان «مرکز همهچیزهای زهرآگین» یاد شده است. البته اینجا هم جانوران ریز و موذی پیدا میشوند. در ادامه، چندتایی را معرفی میکنم که با آنها روبهرو شدهام و در بعضی موارد، یکتنه از پسشان برآمدهام.

فقط یک بار با عنکبوتی برخورد ناخوشایند داشتم. از کنار تار عنکبوتی رد میشدم که چیزی را روی صورتم حس کردم. فکر کردم سریع آن را پرت کردهام، اما بهاندازه کافی سریع نبودم. آن موجود کوچک گازم گرفت و صبح با چشمی ورمکرده از خواب بیدار شدم.
عنکبوتی که بیشتر از همه در خانهام میبینم، عنکبوت شکارچی غولپیکر است (سمت راست). بزرگ و خوشهیبت است و پاهای راهراه سیاه و زرد دارد. به نظر بیآزار میآید و هرکداممان به کار خودمان میرسیم. جالب اینکه درست همان موقع که دوستی عکسی از همین گونه را در فیسبوک گذاشت، یکی از آنها تصمیم گرفت روی سقف اتاق نشیمنم اتراق کند. دوستم پرسیده بود: «کسی میداند این چه نوع عنکبوتی است؟» جواب دادم: «برادر همان عنکبوتی است که همین حالا روی سقف من است!»

به نظر میرسد دو نوع از آنها اینجا زیاد پیدا میشوند. اگر به خانههای سنگی علاقه دارید، حواستان باشد! جانوران ریز و موذی انگار دوست دارند خانه سنگیام را با من شریک شوند. هیچکدامشان تا به حال مرا نیش نزدهاند، هرچند شنیدهام آن نوعی که شبیه اسباببازی لاستیکی و چندشآور بچههاست میتواند نیش بزند. ظاهراً نیشش کمی بیحسی به جا میگذارد، اما عارضه جدیتری ندارد. نوع پشمالویش هم در سینک آشپزخانهام پیدایش میشود. نمیدانم چرا، چون به نظر شناگر خیلی ماهری نمیآید. هیچکدام را نمیکشم؛ وقتی پای هر موجودی در میان باشد، کاملاً صلحطلبم و گمان میکنم آنها هم این را میدانند.

وقتی با سگهایم بیرون میروم، نشانههایی از حضور گرازهای وحشی میبینم، اما فقط یک بار خودشان را دیدهام. مثل انسانها، جزو نامرتبترین موجودات قلمرو حیواناتاند. با این تفاوت که بهجای تودههای زباله، تپههای خاک زیروروشده و گیاهان از جا کندهشدهای به جا میگذارند؛ نشانههایی از جستوجویشان برای غذا. دوستانم دیدهاند که وقتی هوا سرد و غذا کمیاب میشود، گرازها از تپهها پایین میآیند و بیخیال از میان روستای گوموشلوک میگذرند. عکس حیرتانگیز بالا آنها را نشان میدهد که در نزدیکی بدروم جمع شدهاند و گردشگران در همان حوالی شنا میکنند. با توجه به جثه این حیوانات و نیشهایشان، نزدیکشدن به آنها عاقلانه نیست؛ بهخصوص وقتی بچه دارند.
من که غربیِ گوشتخواری هستم، بارها گرازهای مردهای را به من پیشنهاد کردهاند، چون ترکها آنها را شکار میکنند. از آنجا که مسلماناند، خوردن گراز در فرهنگشان جایی ندارد. بااینحال، هنوز مطمئن نشدهام که خوردنشان در فرهنگ من جایی داشته باشد.
به نظر میرسد مارها بدنام شدهاند و در صدر فهرست «ترسناکترین» حیوانات از نظر مردم قرار دارند. اما آیا واقعاً اینجا در ترکیه خطرناکند؟
یک عصر دلانگیز بهاری، ماری قهوهای و دراز را دیدم که ته استخر خالیام آفتاب میگرفت. نمیدانستم بیخطر است یا خطرناک، برای همین کتاب راهنمای حیاتوحش مدیترانهایام را از قفسه برداشتم. وقتی خواندم که ماری بیآزار از گونه شلاقی است و زهر ندارد، خیالم راحت شد. تنها من نبودم که چشمم به مار افتاده بود؛ همزمان همسایهام با سلاحی بزرگ و شبیه چماق سر رسید.
با عجله از پلهها پایین رفتم و همسایهام را راضی کردم آن حیوان بیچاره را به حال خودش بگذارد. بعد هم همسر پریشانش را قانع کردم که حیوان خانگی تازهام قصد ندارد وارد خانهاش شود (همانطور که او تصور میکرد)؛ چون مارها بیشتر از ما میترسند تا ما از آنها، و این یکی هم نمیتواند از استخر بیرون بیاید. قول دادم صبح آن را از آنجا ببرم و به زیستگاهی مناسبتر منتقل کنم.

صبح روز بعد، زود به سمت استخر رفتم تا مار را با تور بگیرم، اما دیدم دیگر ماری آنجا نیست! ویپی توانسته بود از پلههای استخر بالا برود و فرار کند. کجا رفته بود؟ هیچ ایدهای نداشتم. دستکم همسایههایم چیزی نمیفهمیدند؛ از نظر آنها، به قولم عمل کرده بودم. اما لحظاتی بعد، ویپی را دیدم که جلوی درِ ورودی خانهشان حلقه زده بود. تور را برداشتم و توانستم او را بگیرم و به چراگاهی سرسبز منتقل کنم.
یک بار دیگر، صدای توقف ون حسن، آبفروش، را بیرون خانه شنیدم. وقتی دبههای خالی را جمع میکردم، بیرونِ درِ ورودی خانهام سروصدایی به پا شد. صدای برخورد سنگ با سنگ را میشنیدم؛ صدایی که معمولاً با تحویل آب همراه نیست. با عجله از در بیرون رفتم تا ببینم چه خبر است و دیدم حسن بیرون پنجرهی باز آشپزخانهام، موجود کوچک و بیآزاری را با سنگ میکوبد.
فریاد زدم: «بس کن! بیچاره را!» اما حسن دست برنداشت تا وقتی که جان مار کوچک را گرفت. حسن با ناباوری نگاهم کرد و توضیح داد که مرا از ورود موجودی بسیار خطرناک از پنجرهی آشپزخانه نجات داده است. راهنمای حیاتوحش مدیترانهای قابلاعتمادم را برداشتم. آن مار افعی بود و شاید به بیآزاری آقای ویپی نبود. حتی من هم حدی دارم که چه چیزی را با خانهام شریک میشوم.
بااینحال، معمولاً فقط در ماه ژوئن ممکن است مار ببینید و حتی آن موقع هم بهندرت. در واقع فقط دو یا سه گونه مار سمی وجود دارد که یکی از آنها بومی بریتانیاست: افعی. بیشتر مارهای ترکیه سمی نیستند و آنها بیشتر از ما میترسند تا ما از آنها.

پشهها خطرناک نیستند، اما در این ماجرا واقعاً نقش شرور را دارند. معروف است که بیشتر سراغ تازهواردهای اروپایی میروند و انگار این حرف چندان هم بیراه نیست؛ چون این روزها بهندرت مزاحمم میشوند.
برای اینکه زندهزنده خوراکشان نشوید، میتوانید از مواد دافع حشرات استفاده کنید. ترکها دو راه دیگر هم برای دور نگهداشتنشان دارند: یکی وسیلهای شبیه راکت تنیسِ باتریدار و دیگری یک گلدان ساده ریحان. من روش فناورانهتر را ترجیح میدهم؛ به نظر مؤثرتر است و عصرها کمی هم سرگرمی ورزشی فراهم میکند.
در هر صورت، برای اینکه اقامتی خوش و بیپشه در ترکیه داشته باشید، قطعاً باید مجموعهای از اقدامات پیشگیرانه، مانند آنچه در تصاویر نشان داده شده، به کار بگیرید.
اوایل که سفر به ترکیه را شروع کرده بودم، دوستم مصطفی مدام سرم داد میزد که چرا پیش از نشستن، تختهسنگها یا صخرهها را بررسی نمیکنم یا با چوب به آنها نمیزنم تا هر
عقربی را بترسانم و دور کنم. این عادتی است که من هم در پیش گرفتهام. او همچنین میگفت معمولاً نزدیک دریا عقرب پیدا نمیشود، چون هوای نمکی را دوست ندارند. من فقط چند صد متر با دریا فاصله دارم و تا وقتی این یکی را در طبقهی پایین، در یکی از اتاقخوابها پیدا نکرده بودم، هرگز عقربی ندیده بودم؛ البته این یکی کاملاً مرده بود.
این تنها عقربی است که در نزدیک به سه دهه رفتوآمدم به اینجا دیدهام و هنوز نمیدانم چطور سر از آنجا درآورد. فقط میتوانم حدس بزنم یکی از دوستانم عمداً آن را آنجا گذاشته تا تشویقم کند بیشتر جاروبرقی بکشم!
بااینحال، نیش عقرب میتواند بسیار آزاردهنده باشد و بعضیها به آن واکنش آلرژیک نشان میدهند؛ همانطور که چند سال پیش برای مصطفی، کارشناس مقیم ما در زمینهٔ عقربها، اتفاق افتاد. او ناچار شد شب را با سرم در بیمارستان بگذراند. اگر عقرب شما را نیش زد، برای معاینه به بیمارستان یا پزشک مراجعه کنید.
سگهای خیابانی را فقط به این دلیل در این مطلب آوردهام که ممکن است این تصور وجود داشته باشد که خطرناکاند. اما معمولاً فقط به نوازش و کمی محبت نیاز دارند. در دههٔ گذشته وضعیت آنها در شبهجزیرهٔ بدروم بسیار بهتر شده و مدتهاست که بهخاطر دیدن گارسونی که سگی را لگد میزند، مجبور نشدهام رستورانی را ترک کنم.
این روزها انجمنهای مختلفی به سگها غذا میدهند و از آنها مراقبت میکنند و بسیاری از رستورانها و کافهها هم هوایشان را دارند. بله، وقتی سر میز نشستهاید و میخواهید از نوشیدنی یا غذایتان لذت ببرید، ممکن است مزاحم باشند؛ اما من هیچوقت شکایت نمیکنم، چون گمان میکنم چنین شکایتی میتواند زمینهساز موجی از مسمومکردن سگها شود. این اتفاق متأسفانه در اینجا بارها و بارها رخ میدهد، بهخصوص پیش از شروع فصل گردشگری؛ و نشان میدهد خطرناکترین حیوان ترکیه همان گونهٔ دوپاییای است که در همهجای دنیا پیدا میشود.
با وجود این همه برخورد نزدیک با حیواناتی که در ترکیه ظاهراً خطرناکاند، سالهاست که نسبتاً بیدردسر از این ماجراها جان سالم به در بردهام. راستی، آن راکت پشهکش کجاست؟