By:
Nezir Can
İstanbul sokak lezzetleri denince çoğu kişinin aklına kebap gelir. Ancak bu büyük ve zengin çeşitliliğe sahip Türk şehri, yeni tatlar denemeye açık ziyaretçilere çok daha fazlasını sunar. Taze malzemeler ve iştah açan aromalarla hazırlanan Türk sokak lezzetleri her damak tadına hitap eder; ülkenin en büyük şehrindeki sokak yemekleri ise dünyanın en iyileri arasındadır. Farklı kültürlerin buluştuğu İstanbul, Türkiye’nin dört bir yanından en sevilen yemekleri alıp sokakta satılabilecek şekilde sunar. Sokak satıcıları bu lezzetleri pazarlarda, nehir kıyılarında, sokak köşelerinde ve küçücük dükkânlarda satar. İşte İstanbul’da iştahınızı kabartacak yerel yiyecek ve içecek seçeneklerinden bazıları.

Her sokak köşesinde, özellikle İstiklal Caddesi’nin Taksim çevresinde, ağır ağır dönen büyük döner şişlerine rastlayabilirsiniz. Satıcılar uzun ve keskin bir bıçakla ızgarada pişmiş kuzu eti, dana eti ya da her ikisini küçük parçalar hâlinde keser. Ardından eti dürüme veya yarım ekmeğin arasına koyup soğan, domates, mayonez ve acı sos eklerler. Doyurucu ve bütçe dostu bu sokak lezzetini mutlaka deneyin; ancak kebapların dönerden çok daha fazlası olduğunu unutmayın. İskender, Adana kebap, patlıcan kebabı ve şiş kebap dâhil 40’tan fazla çeşidi vardır. Denemeniz gereken en iyi kebaplardan bazılarını burada keşfedin.

Lezzetli ve kat kat hamuruyla öne çıkan börek; ıspanaklı börek, peynirli börek, kıymalı börek veya patatesli börek gibi farklı iç harçlarla hazırlanır. Taze pişmiş börek almak için en iyi zaman sabahın erken saatleridir. Bir diğer seçenek olan simit, işe gidip gelenlerin gözdesidir ve İstanbul’da simitler daha çıtır olur. İstanbullular her gün binlerce simit tüketir; bu lezzetin ne kadar sevildiğini görmek için her yerde karşınıza çıkan simit arabalarına bakmanız yeterli. Susamla kaplı, halka biçimindeki bu atıştırmalığın iki çeşidi vardır: Daha çıtır olan sokak simidi ve fırınlarda satılan, biraz daha yumuşak pastane simidi.
Eriyen tereyağına bulanmış koçanda mısıra herkes bayılır. Her yerde tüketilen bu sevilen yiyecek, barbeküleri ve yaz mevsimini hatırlatır. Tuz veya baharatla tatlandırılan sulu mısır, yazın ferahlatıcı bir atıştırmalıktır. Koçanda istemezseniz bazı satıcılar mısırı kaplarda da satar; başka malzemelerle karıştırarak yiyebilirsiniz. Mevsimlik bu sokak atıştırmalığı kışın gözden düşer ve satıcılar onun yerine, soğuk bir İstanbul gününde içinizi ısıtacak közlenmiş kestane satar.
Balık ekmek, siz beklerken ızgarada pişirilen taze balığın bol salata malzemesiyle büyük bir ekmeğin arasına konmasıyla hazırlanır. Tam size göreyse Galata Köprüsü’ne gidin; burada üç balıkçı teknesi sandviç tezgâhı olarak hizmet verir. Bu leziz ve meşhur sandviçlerin önünde uzun kuyruklar oluşması şaşırtıcı değildir. Balık, Türk mutfağında da önemli bir yere sahiptir. Sofralarda sizi nelerin beklediğini balık rehberimizde daha ayrıntılı öğrenebilirsiniz.
Çok iştah açıcı görünmeseler de döner etli bu burgerler, özellikle güneş battıktan sonra yiyecek bir şeyler arayan gece eğlencesine çıkan gençler arasında oldukça popüler. Yağlı, domatesli ve sarımsakla tatlandırılmış sosu bolca emdikleri, ardından buharlı bir burger hamamında bekletildikleri için yumuşacık olurlar. En sağlıklı atıştırmalık sayılmazlar ama birkaç biradan sonra oldukça doyurucudurlar. Tadına bir kez baktığınızda bağımlılık yaratan lezzeti yüzünden gece kulüpleri kapandığında uzun kuyruklar oluştuğunu da belirtelim.

İstanbul’u ziyaret ettiğinizde pirinçle doldurulmuş bu midyeleri mutlaka deneyin. Midyelerin üzerine çam fıstığı, soğan, sarımsak, biber, domates, kuru üzüm, taze nane ve dereotuyla tatlandırılmış iç pilav konur. Dolma, lezzet dolu, lokmalık deniz mahsullü risottolar gibidir. İstanbul’da yaşayanlar, bu nefis sokak lezzetini yemek için midye kabuğunu kaşık olarak kullanır. Lezzetini artırmak için üzerine bolca limon sıkmayı unutmayın. En önemli önerimiz, midye dolmayı yalnızca buzdolabından çıkarıp satan satıcılardan almanız. Pirinç, doğru şekilde soğutulmadığında gıda zehirlenmesine yol açan bakteriler barındırabilir.
Çiğ köftenin orijinal tarifinde temel malzeme her zaman çiğ etti. Buna rağmen bu sıra dışı yiyecek oldukça lezzetliydi. Ne var ki Türkiye 21. yüzyıl yaşamına ayak uydurunca, gıda zehirlenmelerine yol açabildiği için et tariften çıkarıldı. Bu nedenle ev yapımı çiğ köfte yemediğiniz sürece sokakta satılanların içinde et yerine ince çekilmiş ceviz bulunur; bulgur, doğranmış soğan, domates, biber ve baharatlarla karıştırılır. Çiğ köfteyi marul yapraklarına sarıp bu köklü sokak lezzetinin acısını hafifletmek için yanında ayranla yemek en sevilen yöntemlerden biridir.
Turistler kokorecin içindekileri ilk duyduklarında genellikle şaşırır. Otlarla tatlandırılmış kuzu sakatatı bağırsaklara doldurulur, ızgarada pişirilir ve ardından küçük parçalara doğranır. En güzel haliyle ekmek arasında ya da dürüm olarak, taze domates ve ince doğranmış soğanla birlikte yenir. Kokoreç sandviçlerimize bolca mayonez eklemeyi de seviyoruz. Kokoreçin İstanbul’un en sevilen sokak atıştırmalıklarından biri olduğunu unutmayın; en az bir kez mutlaka deneyin. Yeni tatlara açık olanlar baharatlı ve lezzetli bir ziyafetin tadını çıkarır. Önemli bir ipucu: Kokoreç yatay şişte pişirilir; bu sayede dikey döner şişinde pişirilen dönerden kolayca ayırt edilebilir.

Son olarak, karnınızı ve ruhunuzu doyuracak gerçek yemekler ve iç rahatlatan lezzetler arasında favorimizden bahsedelim. İstanbul’da yaşayanlara göre en iyi kumpiri Ortaköy’deki kumpir caddesinde bulabilirsiniz. Dışı çıtır, içi yumuşacık bir patatesi gözünüzde canlandırın; bol tereyağıyla ezilmiş, üzerine türlü malzemeler eklenmiş. Biz mısır, salatalık, soğan, kırmızı lahana, peynir, domates, biraz pul biber ve bol mayonezi seviyoruz. Paket olarak satılan kumpirimizi alıp genellikle bir banka oturur, İstanbul Boğazı’ndaki tekne trafiğini seyrederiz.
Pide, hafif mayalı, yassı ve pizzayı andıran, çiğnenebilir dokusuyla lezzetli bir ekmektir. Farklı çeşitleri bulunan pidenin Kaşarlı ve Sucuklu olanları İstanbul’un favorileri arasındadır. Pizza sevenler, Türk usulü pizza olan lahmacuna bayılacak. İnce ve çıtır bir pide tabanının üzerine biber sosu, kıyma, soğan, maydanoz ve baharat eklenerek hazırlanır. Yemeğinizi yeşillikler ve limon dilimleriyle tamamlayın. İstanbullular lahmacunu dürüm yapıp elleriyle yer. Daha fazla lezzetli yemeği oturarak tatmak istiyorsanız geleneksel bir lokantaya uğrayın. Ayrıca bu yazıda mutlaka denemeniz gereken en iyi yemekleri ve Türk yemeklerini sıralıyoruz.
Lezzetli bir yoğurt içeceği olan ayran, Türkiye’nin lassi’ye karşılığıdır. İstanbul’da restoranlarda, sokaklarda ve ambalajlı olarak satılır. Yoğurt, su ve tuz karıştırılarak hazırlanan ayran, sağlıklı bir probiyotik içecektir ve baharatlı yemeklerin yanında harika gider. Ancak geleneksel Türk çayı içmeden bir alışveriş gezisi tamamlanmış sayılmaz. Türkler çayı dükkânlarda, bankalarda, çarşılarda, çay bahçelerinde, evlerde ve fırsat buldukları her yerde içer. Çay ocaklarında genellikle sade servis edilir, ancak Türkler bolca şeker ekler. Çay, ferahlatıcı bir içecek olmasının yanı sıra sohbete başlamayı ve sosyalleşmeyi kolaylaştırır. Bir kafede içecek bir şeyler alıyorsanız genellikle bitki çayı seçenekleri de bulunur; turistlere yönelik mekânlarda ise elma çayı servis edilir. İstanbul’da satılan Türk içecekleri hakkında daha fazla bilgi edinin.
Geleneksel Türk mutfağında, İstanbul sokak lezzetlerinin yanı sıra keşfedilecek pek çok tat vardır. Kızarmış atıştırmalıklardan et yemeklerine, gurme şeflerin hazırladığı beş yıldızlı seçeneklerden vejetaryen yemeklere kadar her damak zevkine uygun lezzetler bulunur. Ancak Türk mutfağının sunduğu lezzetlerin ötesine geçerek bu ulusal mutfağın ardındaki kültürü ve gelenekleri de keşfedin. İstanbul’da bazı turistler, Türk yemek kültürünü yakından tanımak için yemek turlarına katılır. Ziyaret etmeden önce iştahınızı kabartmak isterseniz, Türkiye’ye bakışınızı değiştirecek yemekler ve kültür hakkındaki yazımızı okuyun.
