By:
Nezir Can
Laik bir ülke olan Türkiye hakkında pek çok ilginç bilgi, ülkeyi yakından tanıyanları bile şaşırtır. Yaklaşık 85 milyonluk nüfusu ve çok sayıda medeniyet ile imparatorluğu kapsayan tarihiyle Türkiye’yi tek bir kalıba sığdırmak mümkün değildir. Temel tarihten 21. yüzyıla uzanan bu Müslüman ülke hakkında birbirinden farklı ve eğlenceli bilgiler var. İkliminden resmî diline, nüfusuna ve daha fazlasına kadar günümüz Türkiye’si, insanın gönlünü çalan güzel bir ülkedir. Gelin, öğrenmeye değer eğlenceli ve şaşırtıcı bilgilere birlikte göz atalım.
- Meşhur Türk lokumu, jelibon fikrine ilham verdi. Osmanlı padişahlarının yemeklerden sonra tatlı yeme isteği üzerine lokum Konstantinopolis’te icat edildi. Daha sonra Avrupa’ya ulaşan lokum, jelibon fikrinin doğmasına önayak oldu.
- Çay mı, kahve mi? Türkiye, dünyada çay tüketiminde dördüncü sırada yer alıyor ve her yıl milyonlarca ton çay ihraç ediyor. Kuzeydoğudaki Rize ilinde faaliyet gösteren devlet çay üreticisi Çaykur, en fazla çayı üretiyor ve Türkler kahveden daha çok çay içiyor.
- Türkiye, dünya çapında ihraç edilen çok miktarda fındık üretiyor. Trabzon, üretime önemli katkı sağlıyor. İnsanların severek tükettiği meşhur Nutella’nın içinde de Türkiye’den gelen fındık bulunuyor.
- Anadolu, şarap üretiminin ilk başladığı bölgelerden biriydi. Bugün Türkiye genelindeki 140’tan fazla şarap imalathanesi ve üzüm bağı, yılda 8 milyon litreden fazla üretim yapıyor. Türk şarabı Fransız şarabı kadar ünlü olmasa da şarap tutkunları farklı seçenekleri keşfetmekten keyif alacaktır.
- 16. yüzyılda kahve içmek yasaktı. Kahvehaneler siyasi faaliyetlerle anılmaya başlanmıştı ve Osmanlı padişahı isyankâr davranışların önüne geçmek istiyordu. Bundan önce bir erkek karısına kahve sağlamazsa, kadın yasal olarak boşanma hakkını kullanabiliyordu.
- Türkçe öğrenmek istiyorsanız, Türk alfabesinin fonetik olduğunu unutmayın: kelimeler yazıldıkları gibi okunur. “O” zamiri için kadın, erkek ya da cansız varlık ayrımı yapılmaz; hepsi için aynı sözcük kullanılır.
- Türkçenin en uzun kelimesi, 74 harften oluşan Muvaffakiyetsizlestiricilestiriveremeyebileceklerimizdenmissinizcesineyken’dir. Serbest bir çeviriyle “Sanki başarısız olanları başarılı hâle getiremeyebileceklerimizden biriymişsiniz gibi” anlamına gelir. Birkaç bira içtikten sonra söylemeyi deneyin!
- Türkiye, 21 Haziran 1934’te Soyadı Kanunu’nu kabul etti. Bundan önce soyadı kullanılmıyordu. Ailenin büyükleri; yabancı milletlere, kültürlere, geleneklere veya dinlere atıfta bulunmayan bir isim seçiyordu.
- Nuh’un Gemisi, Doğu Anadolu’daki Ağrı Dağı olarak bilinen yüksek bir platoya inmiş olabilir. 1959’da çekilen hava fotoğraflarında sıra dışı arazi izlerinin görülmesi, konuya duyulan ilgiyi artırdı. Tarihçiler ve arkeologlar, geminin ana hatlarını andıran ahşap ve metal eserler buldu; ancak bazı meslektaşları bunların yeterli kanıt oluşturmadığını savunuyor.
- Çoğu kişi Truva Savaşı’nın mitolojik bir hikâye olduğunu düşünür, ancak durum böyle değildir. Askerlerin tahta bir atın içine gizlenerek şehre girdiği ünlü Truva Savaşları’na sahne olan bu antik kent, günümüzde Türkiye sınırları içinde yer alıyor ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunuyor. Turistlerin ziyaret ettiği ünlü bir antik kenttir.
- Antik dünyanın yedi harikasından ikisi Türkiye’deydi: Efes antik kentinin yakınındaki Artemis Tapınağı ve Bodrum Mozolesi. Ne yazık ki günümüze çok az kalıntı ulaşmıştır; ancak mozolenin bazı bölümleri bugünkü Bodrum Kalesi’nin yapımında kullanılmıştır.
- Antik Lidya Krallığı, günümüzde Türkiye’nin batı kıyılarını kapsıyordu ve ticarette kullanılan ilk paraları Lidyalılar icat etti.
- Türkiye’nin batı kıyısında bulunan antik Bergama, parşömeni icat eden ilk şehirdir.
- Julius Caesar, “Veni Vidi Vici” sözünü söylemesiyle ünlüdür. “Geldim, gördüm, yendim” anlamına gelen bu söz, günümüzde Zile olarak bilinen yerde kazandığı Zela Savaşı’na atıfta bulunur.
- Osmanlı padişahları 400 yılı aşkın süre hüküm sürdü, ancak bazı uygulamalar oldukça sıra dışıydı. Örneğin, tahta çıkan bir Osmanlı padişahı darbe yapmalarını önlemek için erkek kardeşlerini hapse attırırdı. Bir oğlu olduğunda ise hapisteki kardeşlerini idam ettirebilirdi.
- İlk Türk kadın pilot, 23 yaşındaki Sabiha Gökçen’di. 1913’te doğan Gökçen, Mustafa Kemal Atatürk’ün manevi kızıydı. 1937’de eğitimini tamamlayarak savaş pilotu oldu.
- Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk başbakanı Mustafa Kemal Atatürk, 12 kız ve bir erkek çocuğu evlat edindi. İstanbul’daki Dolmabahçe Sarayı’nda hayatını kaybetti. Vefat ettiği odadaki saat, tam olarak 09.05’i göstermeye devam ediyor.
- Leonardo da Vinci, 1503’te İstanbul Boğazı üzerine bir köprü inşa etmek istedi. Planlarını sundu, ancak Osmanlı yöneticileri bu projeyi hiçbir zaman onaylamadı. Günümüzde İstanbul Boğazı üzerinde Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan üç köprü bulunuyor.
- Noel Baba’nın (Hristiyan aziz Aziz Nikolaos) günümüzde Patara olarak bilinen yerde doğduğunu biliyor muydunuz? Daha sonra piskopos olmak üzere bugün Demre adıyla bilinen Myra’ya taşındı. Yoksul insanların bacalarından içeri hediyeler bıraktığı için bu ünü kazandı. Bugün bildiğimiz Noel Baba imajını ticarileştiren ise Coca-Cola oldu.
- Bazı kişiler İstanbul’un Türkiye’nin başkenti olduğunu düşünür, ancak başkent Ankara’dır. Bununla birlikte İstanbul, turizmin yanı sıra yerli ve yabancı konut satışlarının, ekonominin, iş dünyasının ve finansın merkezi olarak Türkiye’nin atan kalbidir. İstanbul hakkında tüm bilgileri öğrenmek için koca bir kitap gerekir; başlangıç için birkaç kısa bilgi paylaşalım.
- İstanbul, iki kıtaya yayılan dünyadaki tek şehirdir. Şehrin %95’i Küçük Asya’da, %5’i ise Avrupa’dadır. Turistik yerlerin çoğu İstanbul’un Avrupa yakasında bulunur.
- Önceleri Konstantinopolis olarak bilinen İstanbul, Roma’yı örnek alarak yedi tepe üzerine kurulmuştur. Osmanlıların fethetmesinden önce şehre Bizans İmparatorluğu hâkimdi.
- Ünlü yazar Agatha Christie, en tanınmış romanı Doğu Ekspresinde Cinayet’i Pera Palace Hotel’de yazdı. Otel bugün de hizmet vermektedir.
- Türkiye’de etkileyici 89.000 cami bulunuyor; bunların 3000’i İstanbul’da. Güzel camiler arasında Sultanahmet Camii, Ayasofya, Süleymaniye ve Ortaköy Camii sayılabilir. Nefes kesen bu camiler, şehri simgelemek üzere seyahat dergilerinde ve yayınlarında sıkça yer alır.
- Kapalıçarşı, 14. yüzyıldan kalmadır. Osmanlılar, satıcıları sattıkları ürünlere göre gruplandırmıştı; bu nedenle bugün de tüm kuyumcuları ve giyim çarşılarını bir arada bulabilirsiniz. Canlı kültürü, burayı hediyelik eşya alışverişi için ideal kılar.
- İstanbul’daki yer altı demiryolu, dünyanın en eski ikinci demiryoludur.
- Türkiye’de pek çok film ve film sahnesi çekilmiştir. Neden olmasın ki? Birbirinden güzel ve farklı manzaralar, çekimler için harika bir fon oluştururken hükümet de film yapımcılarını desteklemektedir. Peki, Türkiye’nin beyaz perdeyle nasıl bağlantıları var?
- Midnight Express adlı filmi duyarsanız, filmde anlatılan hikâyeye inanmayın. 1978 yapımı Midnight Express, uyuşturucu kaçakçılığı nedeniyle hapse giren Amerikalı bir öğrenciyi konu alıyordu. Film, Türkiye’yi olumsuz bir şekilde yansıtıyordu. Ancak senarist Oliver Stone, 2004 yılında gerçekleri çarpıttığı ve Türkleri kötü gösterdiği için özür diledi.
- Üç James Bond filminde Türkiye’den yerler görülür: Skyfall, Rusya’dan Sevgilerle ve Dünya Yetmez. Filmlerde Yerebatan Sarnıcı, Ayasofya, Kız Kulesi ve Kapalıçarşı’nın çatısı gibi ikonik yerler yer alır. Skyfall’un bazı sahneleri Fethiye’de çekilmiştir.
- Liam Neeson’ın rol aldığı Taken 2 filminin bazı sahneleri İstanbul’un çeşitli semtlerinde çekilmiştir.
- Tom Hanks’in başrolünde olduğu 2016 yapımı Inferno filmi, Ayasofya’da ve ardından İstanbul’daki Yerebatan Sarnıcı’nda sona erer.
- Russell Crowe’un başrolünde olduğu 2014 yapımı The Water Diviner, babanın Birinci Dünya Savaşı’ndaki Çanakkale Savaşı’nda bulunan üç oğlunu arayışını konu alır.
- Herkes, 2011’de çekilen ünlü Nicolas Cage filmi Ghost Rider’ı hatırlar. Filmin bazı sahneleri, peri bacaları ve kayalara oyulmuş kiliseleriyle ünlü Kapadokya’da çekilmiştir.
- Kapadokya’nın merkezi, ilk Hristiyan topluluklarına ev sahipliği yapmıştır. Kapadokya’nın üç ünlü kilise babası da buradan çıkmıştır. Kayalara oyulmuş 4. yüzyılın başlarından kalma kilise ve manastırları görmek için Göreme Açık Hava Müzesi’ni ziyaret edin.
- Türkiye’nin Ege kıyıları, Yeni Ahit’te adı geçen Vahiy’in yedi kilisesine ev sahipliği yapar. Aslında bu kiliseler şehirlerdi; bugün ziyaret edilebilecek en güzel iki örnek İzmir ve Efes’tir.
- Efes’in yukarısındaki yemyeşil tepelerde, Katolik Kilisesi tarafından yönetilen ve ayinlerin düzenlendiği eski bir taş ev bulunur. Kesin olarak kanıtlanmamış olsa da kilise, Meryem Ana’nın burada öldüğüne inanır. Günümüzde hem Katolikler hem de Müslümanlar bu evi ziyaret ederek hac görevlerini yerine getirir.
- İncil’de adı geçen ünlü Artemis ayaklanmaları, bugün etkileyici biçimde kazılmış ve ziyarete açılmış olan Efes Büyük Tiyatrosu’nda gerçekleşmiştir.
- Türkiye’de birbirinden farklı çeşitli iklim kuşakları bulunur; bu nedenle bazı aylarda kuzeydoğuda kar yağarken güneyde yazlar kurak geçer. Akdeniz iklimi, Türkiye’nin en sıcak iklimidir ve bu da bölgeyi önde gelen bir plaj tatili destinasyonu hâline getirir. Öte yandan, İç Anadolu platosunda kışlar sert geçebilir.
- İstanbul, Bizans ve Osmanlı imparatorluklarına başkentlik yapmıştır; ancak yeni Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda, coğrafi nedenlerle başkent Ankara’ya taşınmıştır. Deniz İstanbul’a kolayca ulaşabilirken, Türkiye’nin merkezindeki Ankara’nın denize kıyısı yoktur.
- Türkiye'yi dört deniz çevreler: Ege Denizi, Akdeniz, Marmara Denizi ve Karadeniz. Her bölgenin Türk kültürü birbirinden oldukça farklıdır. İlk ikisi, yaz aylarında popüler tatil destinasyonları olan sahil beldelerine ev sahipliği yapar.
- Türkiye'nin Bulgaristan, Yunanistan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, İran, Irak ve Suriye dâhil sekiz ülkeyle sınırı vardır.
- Türkiye, 2022'de Birleşmiş Milletler'e başvurarak ülke adını Turkey'den Türkiye'ye değiştirdi. Ancak aslında Türkler için isim hiç değişmedi; çünkü ülkelerine her zaman Türkiye dediler.
- Bugünkü Türkiye Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri'nden daha gençtir. 20. yüzyıla kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası olan Türkiye Cumhuriyeti, ancak Kurtuluş Savaşı'nın ardından 1923'te kuruldu.
- Bugün kullandığımız Türk lirası, yeni Türk lirası olarak bilinir. Türkiye para birimini 2005'te değiştirdi. O zamana kadar milyoner olup yine de yoksul olmak mümkündü.
Yedi Bölge: Türkiye'yi ömür boyu keşfedebilirsiniz, ancak her resmî bölgenin kendine özgü kültürü, gelenekleri ve kutlanmaya değer önemli noktaları olduğu için bu ülkeyi yine de tam anlamıyla tanıyamayabilirsiniz. Bu yazıda her bölgeyi ve bölgesel haritada neden öne çıktığını öğrenin.
Gezilecek Güzel Yerler: Dünyanın önde gelen turizm destinasyonlarından biri olan Türkiye, insanı hayran bırakan güzel yerleriyle kendini anlatıyor. Kuzeydoğunun yemyeşil yaylalarından Pamukkale'nin beyaz traverten havuzlarına ve çok daha fazlasına uzanan bu yazı, Türkiye hakkındaki ilginç bilgiler listenize ekleyebileceğiniz, mutlaka görülmesi gereken destinasyonlardan bazılarını tanıtıyor.
Operasyon Müdürü
Istanbul 
1 
1 
X