Trabzon'daki Rum Ortodoks Sumela Manastırı

Tüm dinlerin kendine has sade ve dindar takipçileri vardır. Hayatlarını tamamen daha yüksek bir varlığa adayan bu takipçilerin birçoğu yoksulluk ve itaat yemini eder. Hristiyanlık dininin en iyi örneği, belirli manastırlarda yaşayan keşişlerdir.

Kuzeydoğu Türkiye'deki Trabzon’un Maçka ilçesinden ilginç tarihi bir hikaye, Rum Ortodoks keşişler ve Sumela adındaki manastırlarından bahseder. İnsan yapımı bu yapıt görünüş ve mimari bakımından görece sade olsa da, Altındere Vadisi Milli Parkı'na bakan uçurumun kenarındaki tehlikeli konumu nedeniyle hayranlık görür.

Sumela Manastırı'nın Tarihi

Tarih boyunca, keşişler geleneksel olarak manastırları köy ve kasabalardan uzak, dağ ve tepe gibi yüksek yerlerde inşa etmişlerdir. Bu durum, Sumela’nın uzak konumunu kısmen açıklamakla birlikte, kentsel bir efsane de tarihine ilginç bir yön katmaktadır. 4. yüzyılda Barnabas adlı bir keşiş, Bakire Meryem’in ona Pontus dağlarına gidip onun için bir manastır inşa etmesini söylediği bir rüya görmüştür.

Bir başka keşişle birlikte yola çıkan Barnabas, devout Hristiyanlar için bir yuva olacak kutsal yeri aramak üzere aylarca yürümüştür. Bir gün, dinlenmek için buldukları bir mağarada Siyah Madonna heykelini bulur ve bunun, manastırı orada inşa etmeleri için bir işaret olduğuna inanırlar.

Yıllar içinde birçok Bizans imparatorundan destek görmüş, Osmanlı döneminde koruma statüsü kazanmıştır. Bölgede yaşayan Rum toplulukları ve köyler bakımı için katkıda bulunmuş, keşişler dolaşırken küçük Bakire Meryem heykelleri satmıştır. Birkaç haydut baskını, yangın ve gereken bakım olmasına rağmen manastırda yaşam 20. yüzyıl başlarına kadar huzur içinde devam etmiştir.

Her şeyin ters gitmeye başladığı dönem ise sadece keşişler ve manastır için değil, ülke açısından da olumsuz olmuştur. Ruslar 1916'da bölgeyi işgal etmiş, keşişler onlarla iyi ilişkiler beklemiş ancak Türk Kurtuluş Savaşı başlamış ve 1923'te Lozan Antlaşması’na göre ülkedeki tüm Rumların ana vatanlarına dönmesi zorunlu kılınmıştır. Manastırda yaşam sona ermiştir. Keşişler yanlarına alabildiklerini almış ya da dini heykelleri ve ikonları gömmüştür.

Şimdi terk edilmiş olan manastır, gece barınak olarak hayvan yetiştiricileri tarafından kullanılmış, tarih koruma bilinci olmayan bazı kişiler tarafından duvarlara ve eski fresklere grafiti yapılmıştır. 1980'lere kadar eski yapının korunması için çalışmalar başlamamış, 2010 yılında ise Türkiye hükümeti genel ziyarete açmıştır. Orijinal yapıyı mümkün olduğunca korumak ve uçurumdan düşen taşları engellemek için restorasyon çalışmaları devam etmektedir.

Trabzon’daki Sumela Manastırı’nı Ziyaret Etmek

Toplu taşıma doğrudan Sumela manastırına gitmediği için çoğu kişi yerel turizm acentelerinin düzenlediği rehberli turlara katılır. Araçlar mümkün olduğu kadar yakınlaştırabilir ama manastıra ulaşmak zordur ve maalesef tekerlekli sandalye kullanıcıları için uygun değildir. Ağaç kökleriyle dolu dolambaçlı toprak yolda yaklaşık 30 dakikalık bir tırmanış sonrası ziyaretçiler girişe varır.

Dini yoksulluk beklentilerine uygun olarak mimari çok sade ve gösterişsizdir. Ancak girişten içeri girince, ziyaretçiler 92 basamaktan oluşan taş bir merdiveni iner ve keşişlerin uyudukları odalara ulaşır. Balkon ve ön pencerelerden vadinin muhteşem manzaraları, aşağı uçurumdan düşüyormuş hissi verir.

Bu odalardan çıkınca, yüksek kaya yüzeyi küçük avluyu gözetler. Keşişler mutfak, depo ve şapeli bu kaya yüzeyine ustaca oymuştur. Gizli bir köşede, bölgenin yüksek neminden dolayı kayadan yavaşça su damlar. Eski efsanelere göre altına durup üç damla su kafaya düşerse sağlık ve şans gelir. Günümüzde az kişi bu hikayeye inanır ancak geçmişte insanlar kutsal suyun altına durmak için Sumela'ya seyahat ediyordu.

Manastırın en önemli noktalarından biri manzarasının yanı sıra, ön cephe, iç duvarlar ve tavanı süsleyen antik freskilerdir. Yüzlerce yıllık ihmal, zarara ve grafitilere rağmen restorasyona büyük özen gösterilmiştir. Adem ve Havva’nın yaratılışı, Meryem’in göğe yükselişi ve Kabil’in Habil’i öldürmesi gibi birçok İncil hikayesini yansıtan freskler, dini inancı olmayanları dahi etkiler.

2016'daki geçici restorasyon çalışmaları nedeniyle kısa süreliğine ziyarete kapatılmış olsa da, Sumela genellikle Türkiye'nin inanç ve dini turlarının önemli bir durağıdır. Ayrıca UNESCO Dünya Mirası listesine alınması için geçici listede bulunmaktadır.

İlave Kaynaklar

- Sumela Manastırı, Türkiye’nin Trabzon ilçesine aittir ve ziyaret etmeyi planlıyorsanız, Trabzon bölgesi rehberimiz faydalı olacaktır. Tarih, yeme-içme, alışveriş ve yapılacak şeyler dahil olmak üzere şehrin ve bölgenin kısa kalışlar için kapsamlı bir seyahat rehberidir.

- Türkiye’de görülmesi gereken en etkileyici 9 manzara makalemizde Sumela ve ülkenin en güzel ve görülmesi gereken diğer destinasyonları yer almaktadır.

Nezir Can Operasyon Müdürü

Nezir ‘Nez’ Can, Property Turkey’de Operasyon Müdürü olarak görev yapmakta ve Türk kültürü, yaşam tarzı ile ülke genelindeki günlük yaşama dair içerikler üretmektedir. Şirkete katıldığından bu yana, uluslararası okuyucuların Türkiye’de yaşamak, çalışmak ve yerleşmek hakkında daha iyi bir anlayış geliştirmesine yardımcı olmaktadır.

Author of +2,000 articles | |

View full author profile →