Türk Köy Kültürü Yok Oluyor Mu?

Dünya genelinde birçok ülkede, uzmanlar köy kültürünün yok olup olmadığını sorguluyor. 2009 yılında yapılan bir araştırma, genç Almanların büyük şehirlere göç etmesinin küçük köyleri yok ettiğini belirtti. Beş yıl sonra, çevresel bir rapor İtalya'nın binlerce köyün terk edilme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ve aynı zamanda tehlike altındaki yaşam biçimlerinin, kırsal geleneklerin ve sosyal toplulukların azalmasının söz konusu olduğunu bildirdi.

Birçok gezgin, yabancılar, işletmeler ve dergiler de Türkiye’nin köylerinin aynı tehlikeyle karşı karşıya olup olmadığını düşündü ancak bu ülke için konu çok daha derin ve pratik, uygulanabilir bir alternatif mevcut.

Köyler Neden Terk Ediliyor?

Aynı köyde doğup büyüyen insanlar için aşinalık lüks bir durumdur. Komşular isminizi bilir, dükkan sahipleri mallar için gelecek hafta veya ay içinde ödeme yapmanıza izin verir. Topluluk ruhu güçlüdür fakat yine de bazıları için gitme kararı zor, bazıları için ise kolaydır.

İnsanlar ya itici ya da çekici faktörler ya da her ikisinin birleşimi nedeniyle yeni meralara giderler. İtici faktörler, köyde yaşamanın artık yeterli ya da güvenli olmaması anlamına gelir. Örnekler arasında tehlikeli eski binalar, temiz su eksikliği veya sürekli elektrik kesintisi gibi durumlar insanların ayrılmasına zorlayabilir.

İtici faktör sizi gitmeye zorlar, çekici faktör ise karşıtıdır ve bir şeyin kişiyi çektiği anlamına gelir. Bu bir şehir ya da kasabadaki daha iyi eğitim imkanları olabilir.

Alternatif olarak, kişi bir engelli olabilir veya sağlık sorunları yaşayıp, hastanenin daha hızlı ve iyi sağlık hizmetleri sunduğu yerler olan sağlık tesislerine yakın olmayı tercih edebilir. En büyük çekici faktör paradır. Şehirlerde daha fazla iş seçeneği vardır ve kalifiye profesyoneller zengin bireyler olmak için kariyerlerinde ilerlerler.

Türk Köy Yaşamı Yok Olma Tehlikesiyle Karşı Karşıya mı?

Köylerin zamanla ve güncel trendlerle uyum sağlayıp sağlayamayacağı hayatta kalmalarına bağlıdır. Coğrafi konumları da büyük rol oynar.

Güneydoğuda, küçük topluluklar hâlâ gelişmektedir. Tarihsel olarak, bu topluluklardan gençler yaz aylarında turizm işleri açısından bol olan kıyı tatil beldelerine batıya göç eder. Bölge ayrıca batıya göre çok daha muhafazakârdır ve aileler ile arkadaşlar insanların hayatında hala büyük yer tutar.

Kuzeye, Kaçkar Dağları'na doğru gidildiğinde bazı insanlar küçük plato köylerinin geleceğini sorgulamaktadır. Ayder platosu gibi yerler veya Uzungöl toplulukları son yıllarda turizmde büyüme görmüş ve geleceği garantilidir.

Deniz seviyesinin yükseklerindeki diğer köylerin sakinleri her zaman yarı göçebeydi. Yazın daha soğuk iklim için dağlara çekilir, kışın ise Rize ve Trabzon gibi kıyı şehirlerine dönerler.

Göç onlar için soyağacında var, ancak Visual Peace Media tarafından 2015 yılında yapılan "Geçmişi Geleceğe Dans Ettirmek" adlı film, plato göçmenliği geleneğinin yok olup olmayacağını ve buna bağlı olarak bölgedeki Laz ve Hemşin kültürlerinin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olup olmadığını sorguladı.

Bu toplulukların genç ve yaşlı üyeleriyle yapılan röportajlarda gençler şehir hayatının kendileri için daha iyi olduğunu söylediler. Dükkanları, restoranları, sağlık hizmetleri, eğitim ve iş fırsatları kapılarının önündeydi. Ancak yaşlılar, gençlerin atalarının yaşam tarzından farklı tercihleri nedeniyle miraslarını tehlikeye attığından şikayetçiydi.

Unutulmamalıdır ki kuzeydoğudaki plato köyleri çok sıkı örgütlüdür. Oralarda gayrimenkul almak isteyen yabancı, satıcı bulmakta zorlanacaktır çünkü topluluk "ne bildiğin" değil "kimi tanıdığın" esasına göre hareket eder. Bu sıkı topluluk yapısı çoğu zaman gelecekteki fırsatları yok edebilir.

Ege Bölgesi'nde Bafa Gölü kıyısına yakın yerde bulunan Pınarcık da terk edilme tehdidiyle karşı karşıyadır. Özellikle hafta sonları geleneksel köy kahvaltısı için birçok Türk'ün akın ettiği en iyi turistik yerlerden birine yakın olmasına rağmen birçok insan bu duruma şaşırmaktadır.

Birkaç tur operatörü Türk köy turları satışında burada bulunmakta ve yerel halk kısa ziyaretleri karşılığında hiçbir şey beklemiyor olsa da köyün sokakları, sağlık ve güvenlik açısından yıkılmaları gereken gibi görünən kapalı evlere ev sahipliği yapmaktadır.

Yine de gelişen Türk köylerinin birçok başarı hikayesi vardır.

Fethiye bölgesinin dışındaki Üzümlü, tatil veya sürekli ikamet için evlerini kullanan birçok İngiliz gayrimenkul alıcısı için gelişen bir dağ dinlenme yeri haline gelmiştir. Maliyetler kıyıdan uzakta olduğu için daha uygun, inşaat şirketleri ise batılı alıcıların hoşuna giden modern ve şık villalar inşa etmiştir.

Köyün geleneksel kısmı meydan çevresinde şekillenirken, buradan uzaklaşıldığında gelişmiş mimari bölgenin görünümünü değiştirmiş ancak topluluk ruhu hâlâ devam etmektedir.

Fethiye şehir merkezine 8 kilometre uzaklıktaki Kayaköy, terk edilmiş hayalet köy olarak dünya çapında üne sahiptir ve büyük ölçüde bu doğrudur, burası popüler turistik bir cazibe merkezine dönüşmüştür.

Aksi halde, dış mahallelerdeki geleneksel taş evlerin fiyatı ünlü ünü nedeniyle 300.000 poundun üzerindedir. Kayaköy'de birkaç dükkan, restoran ve bir fırın bulunmakta, ancak şehir hayatının avantajları kısa araba mesafesindedir. Böylece Kayaköy gayrimenkulü sahipleri iki dünyanın en iyisine sahip olurlar.

Benzer şekilde, Alaçatı ve Çeşme, Orta Anadolu bölgelerinden emekli yaşlı Türk nüfusunu çekerek zamanın değişimine ayak uydurmuştur. Alaçatı ayrıca rüzgarlı kıyı konumlarından yararlanarak Türkiye’nin en önemli rüzgâr sörfü destinasyonlarından biri olmuştur. Geleneksel taş evlerin fiyatları artan popülaritesinden dolayı 500.000 poundun üzerine çıkması nadir değildir.

Çanakkale'deki Adatepe köyü 1950'de terk edilme tehdidi ile karşılaşmış ancak 1989'da Türk hükümeti tarafından koruma statüsüne alınarak koruma altına alınmış ve şehir sakinleri orijinal taş işçiliğiyle restore edilmiş antik evleri satın almak için akın etmiştir. 550 evin sadece 20'si bölgeye yerli ailelere aittir, ancak köy hala ayakta kalmaktadır.

Dünya genelinde gençler daha iyi iş ve daha yüksek gelir umuduyla köyleri terk etmektedir, ancak birçokları için uzun süreli şehir hayatı cazip değildir ve emekliler veya ikinci ev arayanlar genellikle küçük köylerde daha sakin yerleri tercih ederek huzur arayışındadır. Bu trend Türkiye'nin birçok bölgesinde ve dünya çapında görülmektedir.

Köyler, şehirlere göre sunamadığı şeyler sunar; bunlar arasında huzur, sakinlik ve doğayla iç içe yaşam sayılabilir. Turizm veya Türk gayrimenkul pazarı içinde yer alabilirler ya da tarihi nedenlerle koruma statüsü alabilirlerse, kırsal yaşam tarzının kısa süreli terk edilme döngüsünden kurtulmaları mümkün olur.

Nezir Can Operasyon Müdürü

Nezir ‘Nez’ Can, Property Turkey’de Operasyon Müdürü olarak görev yapmakta ve Türk kültürü, yaşam tarzı ile ülke genelindeki günlük yaşama dair içerikler üretmektedir. Şirkete katıldığından bu yana, uluslararası okuyucuların Türkiye’de yaşamak, çalışmak ve yerleşmek hakkında daha iyi bir anlayış geliştirmesine yardımcı olmaktadır.

Author of +2,000 articles | |

View full author profile →